Vị trí của tầng lớp doanh nhân trong kinh tế thị trường (kỳ II)

Cập nhật: 07:15 | 04/02/2020
Đảng và Nhà nước ta luôn đánh giá cao và tạo môi trường thuận lợi để các doanh nhân chứng tỏ tài năng, thực hiện ước mơ, hoài bão của mình trong sản xuất kinh doanh. Trong môi trường thuận lợi đó, các doanh nhân - doanh nghiệp chắc chắn sẽ có nhiều thành công mới, bước tiến mới!
Ảnh minh họa

Thực tế cho thấy, từ khi thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, cùng với những chính sách phát triển kinh tế của Nhà nước đã giải phóng sức sản xuất của xã hội, khơi dậy ý chí làm giàu trong nhân dân, số doanh nghiệp được thành lập ngày càng nhiều.

Từ đó, hình thành đội ngũ doanh nhân ngày càng lớn mạnh và có vai trò to lớn trong đời sống kinh tế - xã hội của đất nước. Mỗi năm có cả trăm doanh nghiệp ra đời. Các doanh nghiệp hoạt động trên mọi lĩnh vực đời sống kinh tế - xã hội địa phương tạo giá trị sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ chiếm, đóng góp gần ngân sách địa phương, giải quyết việc làm cho hàng vạn lao động.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn tích cực tham gia vào các chương trình xã hội từ thiện của địa phương, mỗi năm ủng hộ hàng tỉ đồng vào quỹ vì người nghèo, xóa nhà ở tạm, ủng hộ nạn nhân chất độc da cam; giúp đỡ học sinh nghèo vượt khó, người gặp thiên tai hoạn nạn, có hoàn cảnh khó khăn… góp phần bảo đảm an sinh xã hội. Những đóng góp đó của đội ngũ doanh nhân, chủ doanh nghiệp được xã hội ghi nhận, tôn vinh.

Tại hội thảo “Tư tưởng Hồ Chí Minh với doanh nhân” nhiều doanh nhân khẳng định: “Người ta ngày càng chú ý nhiều hơn vai trò của doanh nhân trong đời sống kinh tế - xã hội, trong đó nói nhiều đến trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp, doanh nhân. Một doanh nhân dù kinh doanh bất cứ lĩnh vực nào, được xem là có trách nhiệm xã hội khi doanh nhân đó thực hiện đúng những điều mình cam kết, cung cấp những sản phẩm hàng hóa, dịch vụ có chất lượng tốt cho xã hội. Đồng thời, doanh nhân đó phải biết quan tâm đến người lao động, người làm công cho mình không chỉ về mặt vật chất mà cả mặt tinh thần. Không những vậy, khi “ăn nên làm ra” doanh nhân còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội từ thiện, chia sẻ khó khăn với cộng đồng. Doanh nhân thành đạt càng phải đặt lợi ích của xã hội, cộng đồng trên lợi ích cá nhân, doanh nghiệp mình”.

Ảnh minh họa

Phải thừa nhận rằng, quá trình hoạt động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp bao giờ cũng để đạt tới mục đích cuối cùng là lợi nhuận. Làm ra lợi nhuận càng nhiều thì uy tín của doanh nghiệp càng cao; chủ doanh nghiệp được xã hội thừa nhận là người làm kinh tế giỏi và thành đạt. Vai trò của doanh nhân không chỉ hạn chế ở việc tạo công ăn việc làm cho xã hội, tạo ra các giá trị vật chất và lợi nhuận. Vì sau khi đạt được trình độ phát triển nhất định, doanh nhân đặt ra cho mình những nhiệm vụ mới để thể hiện sự văn minh trong kinh doanh của mình, đó là tham gia tích cực vào đời sống xã hội thông qua các hoạt động tài trợ, xã hội từ thiện…

Tuy nhiên, để doanh nhân có điều kiện thể hiện trách nhiệm xã hội của mình, Nhà nước cần xây dựng hệ thống pháp luật đầy đủ, chi tiết liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, từ chất lượng sản phẩm hàng hóa, đến khía cạnh nhân đạo, quyền con người, bảo vệ môi trường… Đây là cơ sở, tiêu chuẩn giúp giới doanh nhân tự giác tổ chức được hành vi của mình sao cho phù hợp với pháp luật, thực thi các nghĩa vụ xã hội chứ không phải dựa trên “cái tâm”, “lòng tốt” chung chung. Nhà nước cũng cần tôn vinh, khen thưởng xứng đáng những doanh nghiệp, doanh nhân có đóng góp tích cực đối với sự phát triển của cộng đồng, xã hội.

Hiện nay, việc theo dõi tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế nói chung còn phân tán, chưa có một cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm tổng hợp chung, nên việc đánh giá tình hình hoạt động doanh nghiệp, nhằm hỗ trợ, giải quyết những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp sẽ hiệu quả hơn, qua đó, phát huy tốt hơn nữa vai trò của doanh nghiệp, doanh nhân đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương”.

Những lời dạy của Bác đối với sự phát triển của doanh nghiệp, doanh nhân không chỉ có trong bức thư lịch sử ngày 13/10/1945, mà còn thể hiện ở rất nhiều bài nói, bài viết của Người liên quan đến doanh nghiệp, doanh nhân. Bác không dừng lại ở việc đánh giá vai trò, nhiệm vụ của doanh nhân mà còn có những góp ý, chỉ đạo cụ thể về công tác tổ chức, quản lý sản xuất kinh doanh.

Bác luôn căn dặn các doanh nhân phải đoàn kết: đoàn kết nội bộ, đoàn kết trên dưới, đoàn kết giữa cán bộ công nhân và đồng bào địa phương; Phải chăm lo đào tạo nguồn nhân lực, phải xây dựng văn hóa doanh nghiệp, nâng cao đời sống vật chất tinh thần của cán bộ công nhân viên, đặc biệt, phải chăm lo đến cán bộ và công nhân nữ... Phải phát huy sáng kiến và cải tiến kĩ thuật, tăng cường kỉ luật lao động, phải nâng cao năng suất và thực hành tiết kiệm. Bác dặn phải dân chủ, phải công khai, phải xây dựng và phát huy tốt vai trò của các tổ chức đoàn thể trong doanh nghiệp.

Bác phê phán bệnh hội họp quá nhiều cũng như xu hướng chạy theo số lượng trong sản xuất, ít chú trọng chất lượng. Bác dặn sản xuất phải “nhanh, nhiều, tốt, rẻ”, người sản xuất phải thực thà, sản xuất hàng hóa tốt cho đồng bào dùng, không nên trưng bày hàng tốt mà bán hàng xấu. Bác yêu cầu phải đẩy mạnh phong trào thi đua trong các doanh nghiệp, thường xuyên tổng kết những kinh nghiệm tốt, những điển hình hay để nhân rộng trong cả nước. Bác thường xuyên nhắc nhở phải nhìn ra nước ngoài để học tập kinh nghiệm của các nước tiên tiến trong quản lý sản xuất...

Những chỉ dẫn cụ thể đó của Bác vẫn đang có ý nghĩa thời sự đối việc cả việc điều hành kinh tế vĩ mô và điều hành doanh nghiệp trong bối cảnh hiện nay. Đặc biệt trong điều kiện chúng ta phải tái cấu trúc nền kinh tế, nâng cao chất lượng hiệu quả. Các cụm từ như: Phải quan tâm đến đời sống của người lao động, phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất... được Bác nhắc đi nhắc lại nhiều lần và hiện nay cũng đang là những giải pháp quan trọng nhất để chúng ta nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập. Bác như đang cùng chúng ta trong sự nghiệp xây dựng đất nước.

- Như ông đã khẳng định thực tiễn của quá trình đổi mới và hội nhập đã làm sáng tỏ tư tưởng của Bác Hồ về DN, doanh nhân. Thực tiễn đó đã được Đảng, Nhà nước, Chính phủ cũng như DN, doanh nhân thể hiện như thế nào trong thời gian qua, thưa ông?

Có thể nói quá trình hình thành và phát triển tầng lớp doanh nhân mới ở VN là kết quả trực tiếp từ những định hướng và đường lối đúng đắn của Đảng CSVN. Đại hội toàn quốc lần thứ VI của Đảng với việc đề ra nhiệm vụ xây dựng nền kinh tế nhiều thành phần, xóa bỏ cơ chế kinh tế kế hoạch hóa tập trung quan liêu bao cấp, cho phép kinh tế tư nhân phát triển không hạn chế về quy mô đã thực sự tạo điều kiện cho doanh nhân phát triển. Đặc biệt Luật DN ra đời và có hiệu lực từ năm 2000 đã tạo khuôn khổ pháp lí bảo đảm quyền tự do kinh doanh của người dân và DN. Vị trí vai trò của DN và doanh nhân đã thay đổi. Những kì thị phân biệt đối xử với DN dân doanh cũng được khắc phục. Doanh nhân là thành quả và là động lực của quá trình đổi mới ở VN.

Ảnh minh họa

Vai trò của doanh nhân lần đầu tiên được khẳng định trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ 7 BCH TƯ khóa IX (năm 2003). Trong nghị quyết này, các nhà DN, doanh nhân được nêu lên như là một tầng lớp xã hội, cùng với các giai cấp và các tầng lớp xã hội khác tạo thành khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Nghị quyết yêu cầu: Bổ sung và hoàn chỉnh chính sách xây dựng giai cấp công nhân, nông dân, đội ngũ trí thức và doanh nhân trong tình hình mới.

Quyết định số 990/QĐ-TTg ngày 20/9/2004 của Thủ tướng Chính phủ về việc lấy ngày 13/10 hàng năm làm ngày truyền thống của doanh nhân đã góp phần khẳng định vị thế của doanh nhân trong đời sống chính trị - xã hội của đất nước. Từ đây, giới doanh nhân đã thực sự đuợc công nhận như một chủ thể xã hội và ngày doanh nhân, ngoài ý nghĩa khẳng định vị thế của doanh nhân, tôn vinh doanh nhân, còn tạo điều kiện phát động tinh thần kinh doanh và ý chí làm giàu của cả dân tộc.

Báo cáo chính trị của BCHTƯ Đảng tại Đại hội X xác định yêu cầu phát huy vai trò của doanh nhân, tiếp tục làm thay đổi tư duy nhận thức và tâm lý xã hội đối với doanh nhân, coi trọng doanh nhân. Đó là những cột mốc quan trọng trên con đường đổi mới thực hiện những lời dạy của Bác Hồ về DN, doanh nhân.

Hiện cũng có nhiều ý kiến cho rằng số lượng, chất lượng đội ngũ doanh nhân chưa đáp ứng được yêu cầu của đất nước, quy mô doanh nghiệp còn nhỏ bé, kém xa khu vực và thế giới, hiệu quả chưa cao... Nhận định của ông về vấn đề này và theo ông thì để tiếp tục xây dựng và phát triển đội ngũ doanh nhân trong thời gian tới cần xác định rõ những vấn đề gì ?

Tôi nghĩ những ý kiến đó tương đối chính xác và chúng ta phải nghiêm túc nhìn nhận. Đặc biệt nhiều doanh nhân thiếu kiến thức về pháp luật và kinh doanh, thiếu kinh nghiệm quản lý và tính chuyên nghiệp, còn bị động trong cạnh tranh và hội nhập. Đội ngũ doanh nhân chưa xây dựng được văn hóa kinh doanh chung, chưa liên kết chặt chẽ trong hoạt động. Một bộ phận doanh nhân chưa tuân thủ đúng pháp luật, thiếu trách nhiệm xã hội... Tuy vậy, có thể khẳng định sức chịu đựng, khả năng vượt khó, sự năng động – những tố chất quan trọng của tinh thần kinh doanh của doanh nhân VN cũng không kém so với các doanh nhân ở các nước trên thế giới.

Để tiếp tục xây dựng và phát triển đội ngũ doanh nhân trong thời gian tới trước hết, theo tôi việc thực hiện những lời dạy của Bác đang là yêu cầu lớn với cộng đồng doanh nghiệp VN. Chúng ta cần xác định rõ: đội ngũ doanh nhân VN là đại diện cho sức sản xuất mới trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, là một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định để thực hiện mục tiêu chiến lược công nghiệp hóa - hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Xây dựng đội ngũ doanh nhân lớn mạnh là bước đột phá góp phần thúc đẩy phát triển đất nước, đẩy lùi nguy cơ tụt hậu, nâng cao vị thế của VN trong thời đại mới.

Mục tiêu phải đạt trong thời gian tới là xây dựng đội ngũ doanh nhân lớn mạnh, có đủ năng lực, trình độ để lãnh đạo, điều hành hệ thống doanh nghiệp có sức cạnh tranh cao, có tinh thần dân tộc, có trách nhiệm xã hội, liên kết chặt chẽ và tham gia tích cực vào mạng sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu, đóng vai trò quyết định trong công cuộc đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Phấn đấu đến năm 2020 tạo được bước chuyển về chất lượng và cơ cấu DN; tăng tỷ trọng các DN lớn và vừa, và có được một số doanh nghiệp đạt tầm cỡ khu vực và thế giới.

Thực hiện được những mục tiêu trên, tức là chúng ta tiếp tục thực hiện những lời dạy của Bác về DN, doanh nhân trong tình hình mới.

Có thể nói, quan điểm chủ trương của Đảng ta đối với DN, doanh nhân trong thời kỳ đổi mới là tương đối toàn diện, phù hợp với yêu cầu khách quan của đời sống xã hội và với yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, trong thực tiễn, nhận thức của xã hội cũng như việc thể chế hoá và thực hiện các quan điểm, chủ trương của Đảng về doanh nhân vẫn còn bất cập.

Ở một khía cạnh nào đó, đội ngũ doanh nhân vẫn chưa được đánh giá đúng với vị thế, vai trò của họ trong xã hội và nền kinh tế. Cho đến nay, chúng ta vẫn chưa có được một chiến lược tổng thể phát triển DN cũng như định hướng phát huy vai trò của doanh nhân, cơ chế chính sách phát triển DN, doanh nhân vẫn còn chưa nhất quán, thiếu đồng bộ, trong nhiều lĩnh vực vẫn còn một khoảng cách khá xa với chuẩn mực quốc tế.

Như tôi đã nói về mục tiêu trên, trong giai đoạn tới đây, toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế sẽ diễn ra ngày càng mạnh mẽ, doanh nhân ngày càng trở thành trở thành lực lượng quan trọng trong công cuộc phát triển và đua tranh giữa các quốc gia. Do vậy, muốn giúp đội ngũ doanh nhân bứt phá, vượt lên thắng lợi trong cạnh tranh quốc tế thì đòi hỏi sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn dân tộc.

Để làm được điều đó, cần tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước trong việc hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách, tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho DN, doanh nhân phát triển. Việc Dự thảo cương lĩnh của ban chấp hành Trung ương trình Đại hội Đảng lần thứ XI có nêu nhiệm vụ: “Xây dựng đội ngũ những nhà kinh doanh có tài, những nhà quản lý giỏi bên cạnh nhiệm vụ xây dựng giai cấp công nhân, giai cấp nông dân, đội ngũ trí thức” và Bộ Chính trị quyết định xây dựng Đề án “Phát huy vai trò của doanh nhân trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế” là một tin vui, niềm cổ vũ, động viên to lớn với cộng đồng DN và tầng lớp doanh nhân VN.

Chúng ta hi vọng các nghị quyết của Đảng sẽ khẳng định thật rõ các quan điểm, chủ trương, chính sách phát triển tầng lớp doanh nhân trong tình hình mới, đặc biệt là thống nhất nhận thức về vai trò vị thế của tầng lớp doanh nhân trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, đề ra các giải pháp, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với sự phát triển của doanh nghiệp, doanh nhân, tiếp tục hoàn thiện môi trường kinh doanh bình đẳng, thuận lợi để doanh nhân phát triển, tạo chuyển biến căn bản trong công tác đào tạo doanh nhân, phát triển các tổ chức đại diện, bảo vệ quyền lợi và hỗ trợ doanh nhân.

Chúng ta hi vọng rằng, trở lại với tư tưởng Hồ Chi Minh, các nghị quyết của Đảng sẽ mở ra một giai đoạn phát triển đột phá của đội ngũ doanh nhân trong sự nghiệp chống đói nghèo, làm giàu cho bản thân và cho đất nước.

VT

  • Xin chờ trong giây lát...