Nhân ngày Thương binh liệt sỹ 27-7

Thôi Hữu Đi, Viết và ngã xuống ở Chiến khu (phần IV)

Cập nhật: 07:01 | 26/07/2019
Tác phẩm của Thôi Hữu luôn thể hiện nỗi niềm trăn trở của một người cầm bút luôn mong muốn những sáng tác của mình có giá trị tích cực phục vụ cách mạng.  

Ông là một trong những người sớm nhận ra cần phải đoạn tuyệt với loại văn chương sáo mòn chỉ chăm chăm theo đuổi vẻ đẹp hình thức bên ngoài, xa rời thực tế, phải tìm ra lối viết mới phản ánh từng nhịp thở của cuộc sống lao động và chiến đấu của nhân dân.

Trong tùy bút Viết văn đăng trên Bạn đường số 5 ngày 16 tháng 4 năm 194l, Thôi Hữu đã tự dằn vặt mình và phê phán nghiêm khắc những người cầm bút đương thời chạy theo hình thức để che đậy cái nội dung tầm thường nhạt nhẽo: Sáng tác làm gì, nếu chỉ để bôi thêm một lớp vôi nhợt nhạt lên muôn nghìn lớp vôi khác phủ một pho tượng quá thời.

Tâm sự của nhân vật Nguyên dường như cũng chính là những suy tư của tác giả: như người đã quá quen thuộc và chán ghét cảnh đồng bằng. Giờ đây anh thấy ở xa kia hình ảnh của núi rừng mênh mang và cảm thấy một sự sống mãnh liệt phong phú vô cùng say sưa hơn cảnh bình dị quanh mình anh bấy nay. Đối với Thôi Hữu, người sáng tác luôn phải thể hiện được những cảm giác chưa ai nói đến.

Có những lối nhận xét tân kỳ, sắp đến, thay những hình tuồng thông thường, sắp rụng với cuộc đời cũ. Ông còn giãi bày: Mỗi thanh niên Việt Nam bây giờ, tôi nghĩ phải sống như một người kiểu mẫu, mạnh về tinh thần, chắc chắn về ý chí, thanh sạch ở tâm hồn và khỏe khoắn ở thân thể. Cái buổi ban đầu của ngòi bút này là ý thức tìm đường, nhận đường, là lay tỉnh, kêu gọi những tâm hồn đang mơ màng hay chìm đắm trong tình ái, hưởng lạc, là hướng tới những hành động tích cực, phấn đấu cho tương lai tươi sáng.

thoi huu di viet va nga xuong o chien khu phan iv
Văn nghệ sỹ thời chống pháp

Mỗi tác phẩm của Thôi Hữu, dù thuộc đề tài nào, thể loại gì, đều phản ánh hết sức chân thực cuộc sống. Và hơn hết, toát lên trong đó là lòng nhiệt thành hăm hở của một nhà báo - một chiến sĩ chân chính. Trong suốt chặng đường làm báo của mình, Thôi Hữu đã say sưa viết phục vụ cách mạng, phục vụ kháng chiến.

Bằng ngòi bút tinh tế và lý lẽ sắc bén, ông đã vạch trần âm mưu của bọn thực dân cướp nước và bè lũ tay sai bán nước, ca ngợi tinh thần chiến đấu hi sinh của đồng bào chiến sĩ cả nước. Tác phẩm của ông đã góp phần không nhỏ vào việc cổ vũ cuộc đấu tranh chống ngoại xâm, bảo vệ đất nước của dân tộc. Đặc biệt, ông còn tái hiện đời sống, tâm tư, tình cảm của những người đứng bên kia chiến tuyến trong những tác phẩm của mình, phóng sự Tù binh đường số 4 là một thí dụ tiêu biểu.

Thôi Hữu còn là người có công giới thiệu cuộc chiến đấu chống ngoại xâm của dân tộc Việt Nam với bạn bè quốc tế. Bằng bài báo ủng hộ cuộc đấu tranh của nhân dân Tây Ban Nha gây được sự cảm kích của nhân dân nước bạn, đăng trên báo Sự thật vào năm 1950, nhà báo - chiến sĩ Thôi Hữu đã tranh thủ sự đồng tình của đông đảo nhân dân lao động trên thế giới, giúp bạn bè quốc tế hiểu rõ hơn về cuộc chiến tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam.

Về đề tài, Thôi Hữu còn là một trong số những nhà báo đầu tiên viết về hình tượng anh bộ đội Cụ Hồ và đời sống tâm tư của những chiến sĩ quân đội nhân dân anh hùng một cách chân thực. Ở đề tài mới mẻ này, nhờ sự gần gũi, tìm hiểu cặn kẽ và lòng thương yêu cảm phục chân thành, ông đã có những trang viết đi sâu phản ánh sinh động và tinh tế từng góc cạnh của cuộc sống người chiến sĩ và là nhà báo được bộ đội yêu mến.

Trong khó khăn của cuộc kháng chiến, luôn luôn phải đi nhanh, viết gấp, nhưng những tác phẩm của Thôi Hữu dù được viết ra cách đây trên nửa thế kỷ, vẫn có giá trị lâu bền chịu được sự thử thách khắc nghiệt của thời gian. Qua tác phẩm của ông, hình ảnh một dân tộc sẵn sàng vượt qua mọi gian nan thử thách, quyết chiến đấu vì độc lập tự do hiện lên đầy bản lĩnh.

Trần Đăng, Thôi Hữu là những nhà báo – chiến sĩ đầu tiên ngã xuống trong cuộc kháng chiến 9 năm chống thực dân Pháp đầy gian khổ và anh dũng của dân tộc. Nhớ về ông, nhà báo Thép Mới đã viết: Bóng của Thôi Hữu, một nhân cách đặc biệt trong làng báo, làng văn sẽ mãi mãi cùng ta đi lên các ngả đường đêm của chiến dịch tới.

31 tuổi đời với hơn 10 năm hoạt hoạt động cách mạng, Thôi Hữu đã để lại cho chúng ta bài học sâu sắc về tình yêu đất nước và lòng say mê nghề nghiệp. Ông mãi là nhà báo - chiến sĩ chân chính để chúng ta tưởng nhớ với niềm thương yêu kính phục trong âm hưởng của những câu thơ hào hùng “Lên Cấm Sơn”. Tác phẩm của Thôi Hữu từ buổi bình minh của chế độ mới mãi giữ nguyên giá trị và mãi là những đóng góp to lớn đối với nền Báo chí cách mạng Việt Nam.

Đỗ Hằng

  • Xin chờ trong giây lát...