Người Úc bản địa có ngôn ngữ của họ và chúng vẫn là vấn đề cho đến ngày nay

Cập nhật: 16:18 | 21/07/2020
"Tôi là Fanny Smith. Tôi sinh ra trên đảo Flinder. Tôi là người cuối cùng của người Tasmania."    

Âm thanh bị trầy xước và méo mó, âm thanh tưởng chừng có những lúc như đang được nói qua một bức tường. Tuy nhiên, giọng nói cao và tự hào, với các âm tiết dài, kéo dài bằng tiếng Anh. Khi bà ấy hòa mình vào bài hát, bằng ngôn ngữ mẹ đẻ của mình, đó là một nửa thánh ca, một nửa bluesy tâm linh.

Smith được sinh ra trên đảo Tasmania của Úc, vào tháng 12 năm 1834, với người Palawa, một dân tộc bản địa sống trên đất liền ít nhất 34.000 năm. Vào thời điểm bà mất năm 1905, Smith là người nói tiếng mẹ đẻ cuối cùng trong ngôn ngữ của mọi người.

nguoi uc ban dia co ngon ngu cua ho va chung van la van de cho den ngay nay
Hình ảnh minh họa

Đó là một trong hơn 250 ngôn ngữ riêng biệt được sử dụng trên lục địa Úc khi người châu Âu bắt đầu đến thế kỷ 17 và 18. Kể từ đó, các quy tắc thuộc địa đã lấy đi một cách có hệ thống các ngôn ngữ bản địa của họ thông qua các chính sách giáo dục và thực tiễn phân biệt đối xử chỉ bằng tiếng Anh, gây ra các vấn đề sâu xa khiến cộng đồng trở lại về mặt xã hội và kinh tế, và phá vỡ bản sắc của họ.

Đến giữa thế kỷ, điều này đã giảm xuống mức thấp hàng trăm, với hàng ngàn người đã bị chiến tranh "Black War" tiêu diệt, một chiến dịch, bắt đầu từ những năm 1820, bởi những người định cư châu Âu để đẩy người Palawa bản địa ra khỏi lãnh thổ mới định cư. Những người sống sót đã bị buộc phải di chuyển đến đảo Flinder, một tiền đồn xa xôi trước đây từng là thuộc địa của nhà tù. Trên đảo, người dân bản địa được khuyến khích đồng hóa, lấy tên bằng tiếng Anh và mặc trang phục châu Âu.

Đó là nơi Smith được sinh ra vào những năm 1830, một trong cộng đồng khoảng 100 người sống trên đảo. Năm 1847, trại ở đảo Flinder đóng cửa giữa những tranh cãi đang gia tăng. Smith là một trong số vài chục người Tasmania bản địa còn sống sót khác đã chuyển đến Oyster Cove, phía nam Hobart, nơi nhiều năm sau bà gặp chồng mình, William Smith, một cựu tù nhân người Anh bị chuyển đến Úc vì tội trộm cắp.

nguoi uc ban dia co ngon ngu cua ho va chung van la van de cho den ngay nay

Horace Watson ghi lại Fanny Smith, một phụ nữ Tasmania bản địa, nói ngôn ngữ của mình vào năm 1899.

Năm 1876, Fanny Smith đã kiến ​​nghị chính phủ công nhận bà là thổ dân Tasmania cuối cùng còn sống. Bà đã nhận được một khoản trợ cấp của quốc hội là 50 bảng Anh và một mảnh đất rộng 300 mẫu, như một hình thức bồi thường cho việc tiêu diệt dân số bản địa của hòn đảo. Sự công nhận của Smith và trước bà, một người phụ nữ tên là Truganini. Bởi vì "người Tasmania cuối cùng" đã khơi dậy một mong muốn muộn màng giữa một số người da trắng để bảo tồn văn hóa và ngôn ngữ của hòn đảo, nếu không phải là người dân.

Vào năm 1899, một vài năm trước khi bà qua đời, Smith đã đi đến Barton Hall, một ngôi nhà trang nghiêm ở vùng ngoại ô Hobart của Sandy Bay. Một bức ảnh từ ngày hôm đó cho thấy bà ấy đang đứng trong khu vườn của ngôi nhà, mặt bà ấy cách một cây kèn ghi âm được kết nối với một thiết bị ghi âm bằng sáp được điều hành bởi Horace Watson, thuộc Hội Hoàng gia ở Hobart.

Watson đã thu âm giọng Smith 2 lần, nói về cuộc sống của bà và hát bằng ngôn ngữ mẹ đẻ của bà. Bà đã khóc khi nghe đoạn ghi âm phát lại cho bà, nhắc nhở về giọng nói của mẹ bà...

Bảo Nguyệt

  • Xin chờ trong giây lát...