Mỏ mê-tan “khổng lồ đang ngủ yên” ở Bắc Cực bắt đầu giải phóng

Cập nhật: 07:56 | 29/10/2020
Các nhà khoa học đã phát hiện bằng chứng cho thấy các mỏ khí mê-tan đóng băng ở Biển Bắc Cực (Bắc Băng Dương) - được biết như là "người khổng lồ đang ngủ yên của chu trình carbon" - đã bắt đầu được giải phóng trên một khu vực rộng lớn của sườn lục địa ngoài khơi bờ biển Đông Siberi.    

Mức độ cao của khí nhà kính mạnh đã được phát hiện ở độ sâu 350 mét ở Biển Laptev gần Nga, khiến các nhà nghiên cứu lo ngại rằng một vòng phản hồi khí hậu mới có thể được kích hoạt có thể đẩy nhanh tốc độ nóng lên toàn cầu.

Các trầm tích dốc ở Bắc Cực chứa một lượng lớn khí mêtan đóng băng và các khí khác - được gọi là hydrat. Khí mê-tan có tác dụng làm ấm lên mạnh gấp 80 lần so với khí cacbonic trong hơn 20 năm. Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ trước đây đã liệt kê tình trạng mất ổn định hydrat ở Bắc Cực là một trong bốn kịch bản nghiêm trọng nhất đối với biến đổi khí hậu đột ngột.

Nhóm nghiên cứu quốc tế trên tàu nghiên cứu Nga R/V Akademik Keldysh cho biết hầu hết các bong bóng hiện đang hòa tan trong nước nhưng nồng độ khí mêtan trên bề mặt cao gấp 4 đến 8 lần mức bình thường dự kiến ​​và điều này đang bay vào bầu khí quyển.

“Hiện thời, dường như không có tác động lớn nào đến sự nóng lên toàn cầu, nhưng quan trọng là quá trình này hiện đã được kích hoạt. Hệ thống hydrat mêtan ở sườn dốc Đông Siberia này đã bị xáo trộn và quá trình này sẽ tiếp tục”, Nhà khoa học Thụy Điển Örjan Gustafsson, từ Đại học Stockholm, cho biết trong một cuộc gọi vệ tinh từ tàu này.

mo me tan khong lo dang ngu yen o bac cuc bat dau giai phong
Biển Bắc cực_Nơi đoàn thám hiểm khảo sát

Các nhà khoa học - những người tham gia Đoàn thám hiểm Nghiên cứu Quốc tế kéo dài nhiều năm - nhấn mạnh rằng những phát hiện của họ chỉ là sơ bộ. Quy mô giải phóng khí mê tan sẽ không được xác nhận cho đến khi họ quay lại, phân tích dữ liệu và công bố nghiên cứu của họ trên một tạp chí được bình duyệt.

Nhưng việc phát hiện ra khí mê tan đóng băng ở mái dốc có khả năng gây mất ổn định làm dấy lên lo ngại rằng đã đạt đến một điểm giới hạn mới có thể làm tăng tốc độ sưởi ấm toàn cầu. Bắc Cực được coi là điểm không (ground zero) trong cuộc tranh luận về tính dễ bị tổn thương của các mỏ khí mê tan đóng băng trong đại dương.

Với nhiệt độ Bắc Cực hiện tăng nhanh hơn gấp đôi so với mức trung bình toàn cầu, câu hỏi về việc khi nào - hoặc thậm chí liệu - chúng sẽ được giải phóng vào bầu khí quyển hay không là một vấn đề còn chưa chắc chắn trong các mô hình khí hậu trên máy tính.

Nhóm 60 thành viên trên tàu Akademik Keldysh tin rằng họ là những người đầu tiên xác nhận dựa trên quan sát sự giải phóng khí mê-tan đang diễn ra trên một khu vực rộng của con dốc ở ngoài khơi, cách bờ khoảng 600 km.

Tại sáu điểm quan trắc trên một khu vực dốc có chiều dài 150 km và rộng 10 km, họ nhìn thấy những đám bọt bong bóng được giải phóng từ trầm tích. Tại một địa điểm trên sườn biển Laptev ở độ sâu khoảng 300 mét, họ phát hiện thấy nồng độ khí mê-tan lên tới 1.600 nanomoles mỗi lít, cao gấp 400 lần so với dự kiến nếu biển và khí quyển ở trạng thái cân bằng.

Igor Semiletov, thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga, nhà khoa học chính trên tàu, cho biết lượng phóng điện “lớn hơn đáng kể” so với bất cứ thứ gì được tìm thấy trước đây. Ông nói: “Việc phát hiện tích cực giải phóng hydrat sườn thềm là rất quan trọng và chưa được biết đến. “Đây là một trang mới. Có khả năng chúng có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng về khí hậu, nhưng chúng tôi cần nghiên cứu thêm trước khi có thể khẳng định”.

Rất có thể lý do gây ra sự bất ổn là sự xâm nhập của các dòng chảy ấm từ Đại Tây Dương vào phía đông Bắc Cực. Sự “Atlantization” (Đại Tây Dương hóa) này được thúc đẩy do sự phá vỡ khí hậu mà con người gây ra.

Phát hiện mới nhất có khả năng đánh dấu nguồn phát thải khí mê-tan thứ ba từ khu vực. Trước đây, Semiletov, người đã nghiên cứu khu vực này trong hai thập kỷ, từng cảnh báo rằng khí đang được giải phóng từ thềm Bắc Cực - vùng biển lớn nhất so với bất kỳ vùng biển nào.

Trong năm thứ hai liên tiếp, nhóm của ông đã tìm thấy những vết rỗ giống miệng núi lửa ở những vùng nông hơn của Biển Laptev và Biển Đông Siberi đang thải ra các tia khí mê-tan bong bóng, đang chạm tới mặt biển ở mức cao hơn hàng chục đến hàng trăm lần so với bình thường. Điều này tương tự với các miệng núi lửa và hố sụt được báo cáo từ nội địa đài nguyên Siberia vào đầu mùa thu này.

mo me tan khong lo dang ngu yen o bac cuc bat dau giai phong
Tàu thám hiểm trên biển Laptev

Ở Siberia, từ tháng 1 đến tháng 6 năm nay nhiệt độ cao hơn 5 độ C so với mức trung bình, một điều bất thường cao hơn ít nhất 600 lần dường như được gây nên bởi lượng khí thải carbon dioxide và mê-tan mà con người tạo ra. Băng trên biển mùa đông năm ngoái tan sớm bất thường. Thời gian đóng băng của mùa đông này vẫn chưa bắt đầu, bắt đầu muộn hơn bất kỳ thời điểm nào được ghi nhận.

Năm ngoái một nhà báo chuyên về môi trường của The Guardian đã đi theo một đoàn khảo sát để tìm hiểu lý do tại sao sự tan rã của băng ở Bắc Cực lại diễn ra nhanh hơn so với các mô hình máy tính khí hậu dự đoán và để hiểu điều này gây ra những gì cho phần còn lại của hành tinh[1]. Tường thuật về chuyến đi này, tác giả cho biết: “Bắc Cực đã nóng lên 2độ C so với mức thời kỳ tiền công nghiệp, gấp đôi mức trung bình toàn cầu. Một số điểm nóng, bao gồm các phần của eo biển Fram, đã ấm lên 4độ C. Có sự thay đổi giữa các năm, nhưng xu hướng rõ ràng và đang tăng nhanh. Băng biển tan sớm hơn vào mùa xuân và đóng băng muộn hơn vào mùa thu. Vào mỗi mùa hè, nó dày hơn và rút đi xa hơn, để lại những vùng biển rộng lớn hơn tiếp xúc với ánh sáng mặt trời 24 giờ. Điều này đang đẩy lùi biên giới băng và chia cắt một trong những cơ quan điều tiết khí hậu quan trọng nhất của hành tinh. Nó cũng đang tạo ra một loạt phản hồi đang đẩy nhanh quá trình tan chảy ở Bắc Cực.”

“Băng ở Bắc Cực đã mất 40% diện tích và tới 70% thể tích vào mùa hè. Theo Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu của Liên hợp quốc, mùa hè không có băng sẽ tăng gấp 10 lần nếu thế giới ấm lên ở 2 độ C thay vì 1,5 độ C.”

Lê Lam

Theo The Guardian & Stockholm University

 


[1] https://www.theguardian.com/environment/2019/jun/07/oceans-demise-the-end-of-the-arctic-as-we-know-it

 

 

  • Xin chờ trong giây lát...