Luật Đặc xá 2018: Hiệu lực thi hành và những điểm mới đáng chú ý

Cập nhật: 09:07 | 17/05/2019
Luật Đặc xá năm 2018 thay thế Luật Đặc xá số 07/2007/QH12, được Quốc hội thông qua ngày 19/11/2018 và có hiệu lực từ ngày 01/7/2019.

Luật Đặc xá năm 2018 gồm 06 Chương, 39 Điều; quy định về nguyên tắc, thời điểm, trình tự, thủ tục, thẩm quyền, trách nhiệm thực hiện đặc xá; điều kiện, quyền và nghĩa vụ của người được đề nghị đặc xá; quyền và nghĩa vụ của người được đặc xá.

Báo điện tử Tamnhin.net.vn giới thiệu đến bạn đọc một số điểm mới đáng lưu ý của Luật Đặc xá năm 2018:

luat dac xa 2018 hieu luc thi hanh va nhung diem moi dang chu y
Quang cảnh một buổi lễ trao Quyết định đặc xá của Chủ tịch nước tại Trại giam Ninh Khánh (Ninh Bình)

Nhóm tội danh không được đề nghị đặc xá

Luật Đặc xá năm 2018 quy định 16 tội danh không được đề nghị đặc xá dù có đủ các điều kiện quy định tại Điều 11 của Luật này.

Theo đó, các tội về xâm phạm an ninh quốc gia bao gồm: Tội phản bội Tổ quốc; Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân; Tội xâm phạm an ninh lãnh thổ; Tội phá hoại cơ sở vật chất - kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Tội khủng bố; Tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân; Tội bạo loạn; Tội gián điệp; Tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Tội phá rối an ninh; Tội chống phá cơ sở giam giữ; Tội phá hoại hòa bình, gây chiến tranh xâm lược; Tội chống loài người; Tội phạm chiến tranh; Tội tuyển mộ, huấn luyện hoặc sử dụng lính đánh thuê; Tội làm lính đánh thuê.

Khoản 2 Điều 12 Luật Đặc xá 2018 thu hẹp đối tượng không được đề nghị đặc xá. Cụ thể, Bản án, phần bản án hoặc Quyết định của Tòa án bị kháng nghị theo hướng tăng nặng trách nhiệm hình sự mới không được đề nghị đặc xá (Luật Đặc xá 2007 quy định Bản án hoặc quyết định của Tòa án đối với người đó đang có kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm thuộc trường hợp không được đề nghị đặc xá).

Người đang chấp hành án phạt có quyền làm đơn đề nghị đặc xá

Căn cứ theo Điều 11, Điều 12 Luật Đặc xá 2018, trong thời hạn 05 ngày kể từ ngày Quyết định về đặc xá được niêm yết, phổ biến và trước khi giám thị trại giam lập danh sách người đủ điều kiện để báo cáo Thủ trưởng cơ quan quản lý trực tiếp gửi Tổ thẩm định liên ngành thì người đang chấp hành án phạt tù có thời hạn, tù chung thân nhưng đã được giảm xuống tù có thời hạn được làm đơn đề nghị đặc xá.

Luật Đặc xá 2007 không cho phép người đang chấp hành án phạt tù có quyền này, chỉ giám thị trại giam, giám thị trại tạm giam mới được đề nghị đặc xá.

Chưa bồi thường thiệt hại xong Vẫn được đặc xá

Một điểm mới nữa là tại Điều 11 Luật Đặc xá 2018 quy định theo hướng cụ thể hơn thời gian chấp hành đối với từng loại tội mới đủ điều kiện được đề nghị đặc xá.

Điểm mới của Luật Đặc xá 2018 đó là việc quy định trường hợp đã thi hành được một phần nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác nhưng do lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn thuộc trường hợp chưa có điều kiện thi hành tiếp phần còn lại theo quy định của pháp luật về thi hành án dân sự đối với người bị kết án phạt tù không thuộc các tội tham nhũng hoặc tội khác do Chủ tịch nước quyết định thì cũng thuộc đối tượng được đề nghị đặc xá (Điểm đ, Khoản 1, Điều 11).

Trường hợp phải thi hành nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác đối với tài sản không thuộc sở hữu của Nhà nước thì phải được người được thi hành án đồng ý hoãn thi hành án hoặc không yêu cầu thi hành án đối với tài sản này.

Trình Chủ tịch nước ban hành Quyết định về đặc xá trước 60 ngày

Chính phủ chủ trì, phối hợp với Toà án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan có liên quan nghiên cứu, xây dựng tờ trình của Chính phủ và dự thảo Quyết định về đặc xá.

Tờ trình và dự thảo Quyết định về đặc xá phải được trình Chủ tịch nước chậm nhất là 60 ngày trước thời điểm đặc xá để Chủ tịch nước xem xét, ban hành Quyết định về đặc xá. Đây cũng là một điểm mới bởi của Luật Đặc xá 2018 bởi Luật Đặc xá 2007 không quy định nội dung này.

Văn phòng Chủ tịch nước chủ trì công bố Quyết định đặc xá

Luật Đặc xá 2018 quy định chi tiết trong từng điều luật riêng để các cơ quan chủ động thực hiện nhiệm vụ của mình. So với Luật Đặc xá 2007, rõ ràng đây là một điểm rất mới nhằm quy định rõ trách nhiệm của Văn phòng Chủ tịch nước, Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại Giao.

Cụ thể, Điều 26 quy định Văn phòng Chủ tịch nước có trách nhiệm rà soát, kiểm tra danh sách, hồ sơ những người được Hội đồng tư vấn đặc xá hoặc Chính phủ đề nghị, trình Chủ tịch nước quyết định; Chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan tổ chức công bố Quyết định đặc xá;

Điều 31 quy định trách nhiệm của Bộ Tư pháp là đơn vị chỉ đạo Cơ quan thi hành án dân sự phối hợp với trại giam, trại tạm giam, Cơ quan thi hành án hình sự Công an tỉnh… trong việc cung cấp thông tin, giấy tờ có liên quan đến nghĩa vụ thi hành phần dân sự trong Bản án, quyết định hình sự của người đủ điều kiện được đề nghị đặc xá.

Điều 32 quy định Bộ Ngoại giao đề xuất Chính phủ trình Chủ tịch nước xem xét, quyết định đặc xá cho người được đặc xá trong trường hợp đặc biệt là người nước ngoài.

Phương Ngân

  • Xin chờ trong giây lát...