Làng nghề áo dài Trạch Xá

Cập nhật: 22:57 | 04/05/2020
Nằm trên vùng đất không xa đô thị nhưng vẫn còn nguyên dáng dấp của vùng quê Việt Nam thuần chất , làng Trạch Xá, xã Hoà Lâm, huyện Ứng Hoà, tỉnh Hà Tây có nghề truyền thống may áo dài từ rất lâu đời. Tới nay đã có rất nhiều nghệ nhân thành danh của Hà Thành có nguồn gốc từ làng Trạch Xá.    
lang nghe ao dai trach xa

Vốn là xã thuần nông, giao nằm trên vùng đất không xa đô thị nhưng vẫn còn nguyên dáng dấp của vùng quê Việt Nam thuần chất , làng Trạch Xá, xã Hoà Lâm, huyện Ứng Hoà, tỉnh Hà Tây có nghề truyền thống may áo dài từ rất lâu đời. Tới nay đã có rất nhiều nghệ nhân thành danh của Hà Thành có nguồn gốc từ làng Trạch Xá.

thông còn khó khăn, Hoà Lâm có 7 thôn , 8 hợp tác xã , trong đó có 5 thôn đạt danh hiệu làng văn hoá cấp huyện, 1 thôn đạt danh hiệu làng văn hoá cấp tỉnh và thôn Trạch Xá được cấp bằng công nhận làng nghề du lịch. Hoà Lâm cũng là một xã có truyền thống đấu tranh cách mạng, năm 2002 xã được Nhà Nước phong tặng danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Điều đáng trăn trở nhất của bà con nhân dân xã Hoà Lâm là làm sao phát huy được truyền thống anh hùng, truyền thống văn hoá, đổi mới gương mặt quê hương vốn còn nghèo, còn nhiều khó khăn. Việc xây dựng làng nghề du lịch là một trong những thử thách với Hoà Lâm trong sự phát triển kinh tế và văn hoá của địa phương.

Con đường trải thảm rơm vàng ngày mùa đưa chúng tôi đến gian trưng bầy sản phẩm áo dài truyền thống của làng nghề. Những chiếc áo dài được may theo lối truyền thống và cách tân được trưng bầy trang trọng trong chiếc tủ kính đơn sơ. Những tấm huy chương, bằng khen qua các kỳ hội chợ thương mại, du lịch được treo ngay ngắn trên tường. Phòng trưng bầy còn nghèo nàn này cũng là trụ sở của hợp tác xã nông nghiệp thôn Trạch Xá. Thôn có hơn 300 hộ, trên 1800 khẩu, nhưng vẫn thiếu lao động làm nông nghiệp. Nhiều lao động đi làm nghề ở các cửa hiệu ngoài Hà Nội và các tỉnh lân cận. Hiện ở thôn chỉ có hơn 10 hộ sản xuất tại nhà

. Đó là một cái khó đối với vấn đề quản lý nhân khẩu, quản lý lao động và thu thuế đối với hoạt động thương mại. Nhưng cho dù còn nhiều khó khăn để đưa hoạt động làng nghề xứng tầm với danh tiếng và sự hoà nhập về mặt thương mại, du lịch, mỗi người dân Trạch Xá vẫn luôn luôn tự hào về nghề may áo dài truyền thống. Ông Tạ Ngọc An, người làng Trạch Xá nói: “Chúng tôi luôn tự hào về nghề cổ truyền mà ông cha chúng tôi từ bao đời để lại. Song song với nghề vẫn là sản xuất nông nghiệp. Nhưng do đặc thù lao động đi làm ăn xa chỉ đến ngày mùa mới về nên sản xuất nông nghiệp gặp khó khăn. Để cho làng nghề phát triển hoà nhập với WTO thì cũng cần nhà nước và các cấp các ngành giúp đỡ để có con đường thuận tiện hơn.”

lang nghe ao dai trach xa

Một điều trăn trở nữa là do sự phát triển nền kinh tế thị trường , nhưng hộ may ở Trạch Xá giời đây chủ yếu làm mặt hàng chăn ga , gối , áo bông chất liệu tơ tằm chứ ít hàng may áo dài. Mặt hàng này xuất ra các nước đem lại thu nhập tốt hơn nên hầu như chỉ còn rất ít những thợ nam có tay nghề vững nhận cắt áo dài theo đơn đặt hàng từ các cửa hiệu trên phố. Các xưởng sản xuất tại làng hầu như may chăn, ga, áo bông . Nhà anh Nghiêm Văn Bao bình thường có hơn một chục lao động. Ngày mùa thì chỉ còn hai vợ chồng ngồi cắt và khâu. Anh nói: “Hồi bé tôi cứ theo ông bà làm nghề thế là nghiễm nhiên biết nghề. Trước thì may áo dài giờ thị trường thay đổi chuyển sang may chăn bông bằng chất liệu tơ tằm làng Vạn Phúc Hà Đông . Hàng của tôi toàn xuất sang Trung Quốc , Nhật Bản và Thuy Điển…”

Dù sao nghề truyền thống cũng đem lại đời sống kinh tế cho gia đình anh. Nhà cửa khang trang, con cái được học hành tử tế, mọi nghĩa vụ với làng xóm anh chị thực hiện đầy đủ, điều ấy làm chị Bao có vẻ mãn nguyện lắm. Chị chỉ mong mở rộng sản xuất , thu lãi lớn chứ không có vẻ gì trăn trở về việc không theo nghề may áo dài. Song giữa xu thế thị trường hoá như vậy, không phải không còn những người thợ thành đạt bằng chính nghề may áo dài. Hai anh em Kiên và Phú có xưởng sản xuất tại làng và mạng lưới cửa hàng ở Hà Nội, Hải Phòng. Nghề may áo dài vẫn đem lại niềm say mê và đời sống kinh tế cao khi họ thực sự đầu tư và yêu nó. Phú nói: “Em biết nghề này có từ rất lâu rồi. Trước đây làng em thường may áo dài lễ hội, áo dài cổ. Giờ thì chủ yếu may áo dài thời trang bằng cách nhận hợp đồng đặt hàng từ các công ty, ngân hàng v.v…”

Là chủ xưởng may trẻ tuổi, nhưng Kiên đã có kinh nghiệm khá già dặn về nghề. Để tạo nên vẻ đẹp của những chiếc áo dài phù hợp với dáng dấp thời đại và dáng vẻ mỗi người, Kiên đã xây cho mình những bí quyết: “Từ năm 90 áo dài dắc lăng mới thịnh hành thì làng em làm đầu tiên. Giờ các nhà thiết kế sáng tạo ra nhiều kiểu dáng, chất liệu cách tân, mình phải có thêm kinh nghiệm may thế nào cho mỗi người hợp với kiểu dáng nào, chất liệu nào. Áo đẹp phụ thuộc rất nhiều vào việc xử lý chất liệu. ĐÃ có lần người ta đưa vải chất liệu nước ngoài, em cắt như với chất liệu vải Việt Nam, thế là bị xấu, phải sửa sai ngay”

Chính vì vẫn còn những người thợ trẻ đắm đuối với nghề nên cái tên áo dài Trạch Xá vẫn mang thương hiệu cao , vươn cánh tay dài đến những phố chuyên may áo dài như Lương Văn Can, Hàng Gai, Cầu Gỗ với những hiệu may nổi tiếng như Mỹ Hào, Phúc Trạch có gốc ở Trạch Xá. Song đối với quy mô của một làng nghề truyền thống ở Trạch Xá trên con đường phát triển thương mại, du lịch thì còn quá nhiều điều phải khắc phục:“ Thứ nhất là mong được các cấp ban ngành hỗ trợ khắc phục giao thông nông thôn để có điều kiện giao lưu phát triển làng nghề. Thứ hai là nên có sự ưu tiên về thuế vì các lao động đi các thành phố lớn rất nhiều nên đối tượng để thu được thuế nộp cho nhà nước hết sức khó khăn. Nhiều khi đưa các nhà may đi dự các hội trợ thương mại, xã phải chạy kinh phí rất vất vả…”-ông Quang, một người dân làng nghề nói.

Hoàn thiện một quy trình khép kín xây dựng làng nghề -làng văn hoá du lịch là ước mơ của cán bộ và nhân dân ở đây tuy còn nhiều nan giải lắm. Tôi thực sự ngưỡng mộ mảnh đất, con người thuần chất mà có đôi bàn tay khéo léo, óc thẩm mỹ tinh tế đến thế để có được nghề làm nên vẻ đẹp Việt Nam trên thương trường trong nước và quốc tế ./.

Thanh Thuỷ

  • Xin chờ trong giây lát...