Giáo sư Lê thị Quý, Viện trưởng Viện nghiên cứu Giới và phát triển:

Kỳ 2: Quan sát kỹ, yêu chân thành, ứng xử có văn hóa

Cập nhật: 23:44 | 11/07/2019
GS Quý khuyên các cô gái có ba điều bắt buộc phải làm trước khi tiến tới quan hệ yêu đương là quan sát kỹ, yêu chân thành và ứng xử có văn hóa để tránh những mâu thuẫn phát sinh không đáng có và giảm thiểu nguy hiểm.

PV: Để có thể giảm thiểu tình trạng nguy hiểm từ phía người có quan hệ tình cảm, theo Giáo sư, các cô gái cần phải làm gì?

GS Lê Thị Quý: Phụ nữ luôn chịu thiệt thòi hơn trong điều kiện xã hội bất ổn. Để tự bảo vệ mình, ngoài việc tự nâng cao kiến thức kỹ năng sống, kỹ năng ứng xử, kiến thức về giới, về hôn nhân, tình yêu, các cô gái phải tuân thủ những điều kiện sau trong khi tiếp xúc với người khác giới trước khi tiến tới qua hệ tình yêu và hôn nhân. Cụ Nguyễn Du xưa từng viết trong Truyện Kiều:

Trăm năm tính cuộc vuông tròn

Phải dò cho hết ngọn nguồn lạch sông

Thứ nhất, phải quan sát kỹ lưỡng, xem xét người đàn ông mình chuẩn bị tiến tới quan hệ hôn nhân hay yêu đương hẹn hò.

ky 2 quan sat ky yeu chan thanh ung xu co van hoa
Dù là tình yêu sét đánh hay yêu từ cái nhìn đầu tiên thì các cô gái cũng phải tìm hiểu kỹ, thử thách thật nhiều trước khi nhận lời hẹn hò với bạn trai để tránh trao nhầm trái tim cho kẻ cướp

Về hình thức, tuy không quá chú trọng nhưng cũng phải có những tiêu chuẩn nhất định. Các cụ xưa đã dạy: Nhân hiền tại mạo, trắng gạo ngon cơm.

Về lời nói thì: “Chim khôn kêu tiếng rảnh rang, người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe”. Cái người cục súc, nói một câu cũng văng tục chửi bậy thì nên tránh cho xa.

Người đàn ông đó nhất thiết phải có nghề nghiệp, có trình độ học vấn nữa thì càng tốt. Đàn ông không nghề nghiệp, không chịu học hành chứng tỏ khả năng kiên trì và độ chăm chỉ của anh ta rất thấp. Ít có hy vọng sau này anh ta biết kiếm tiền để vun đắp cho gia đình. Như thế thì gánh nặng kinh tế gia đình và con cái dồn cả lên vai người phụ nữ. Mà cuộc đời thì dài lắm, liệu một mình gồng gánh thì người phụ nữ ấy sẽ đi được bao xa?

Gia cảnh đặc biệt quan trọng. Vì gia cảnh nói lên cái phông văn hóa mà anh ta đã tiếp thu mà lớn lên. Nếu gia cảnh phức tạp lộn xộn, trong nhà có người từng mắc phải tật xấu như nghiện rượu chè, cờ bạc, ma túy, trai gái... thì khả năng kiếm tìm hạnh phúc ở nơi này rất khó, không chừng còn phải gánh nhưng tai họa mà họ mang đến. Những tật xấu ấy dễ lây lan. Nếu chính đối tượng mình tìm hiểu mà mắc phải tật xấu ấy thì càng nguy hiểm. Các cô gái nhiều khi suy nghĩ rất thơ ngây rằng mình có thể dùng tình yêu để cảm hóa thay đổi người con trai đã trót mắc vào thói hư tật xấu. Điều này không phải không có nhưng tỷ lệ cực kỳ thấp. Phần lớn là ngựa quen đường cũ. Phải là cô gái cực kỳ bản lĩnh và kiên trì may ra mới cảm hóa được người đàn ông như vậy. Số còn lại phải gánh chịu hậu quả rất thảm trọng từ kinh tế đến sức khỏe, tính mạng, liên lụy cả đời sau. Tan cửa nát nhà là chuyện thường thấy ở những gia đình có người mắc phải lọai tật xấu này. Đó là chưa kể người có tật về xã hội còn dễ có những khiếm khuyết về nhân cách, thiếu kiểm soát hành vi, dễ có xu hướng gây ra bạo lực hơn khi mối quan hệ xuất hiện mâu thuẫn. Nhưng tổn thương do tật xấu này gây ra mang tính chất trường diễn, lặp đi lặp lại cho tới khi cô gái từ bỏ hay kết thúc bằng những án mạng đau lòng mới thôi.

Quan sát cách ứng xử đặc biệt quan trọng. Người con gái tinh sáng có thể phát hiện dễ dàng sự thiếu chân thành hay góc khuất ẩn dấu trong tính cách của đối phương. Có một cách khác là phải thử thách bằng nhiều cách tinh tế và khéo léo, tạo nhiều tình huống để đối phương buộc phải bộc lộ hành vi và suy nghĩ thật của mình. Có như vậy bạn mới có thể nhận biết được anh ta là người có phù hợp với mình hay không, từ đó mới đi đến quyết định có nên gắn bó lâu dài, trao xương gửi thịt hay chia tay cho lẹ kẻo mang họa.

Thứ hai, các bạn phải có quan niệm chân thành, nghiêm túc trong tình yêu. Không nên lợi dụng hay nhân danh tình yêu vì mong muốn đạt được những thứ khác như vật chất hay địa vị... Tất cả những người có ý đồ lợi dụng trong tình yêu đều không đạt được thành công, trước sau cũng thất bại. Những gì xuất phát từ trái tim sẽ đến được trái tim. Lợi dụng trong tình yêu dù bạn giấu khéo đến đâu cũng bị lộ ra. Người đàn ông đó sẽ không còn tôn trọng bạn nữa. Trong tình yêu, càng vô tư bao nhiêu sẽ càng đạt được thắng lợi bấy nhiêu

Thứ ba là thái độ ứng xử với nhau. Văn hóa ứng xử rất quan trọng. Các bạn thanh niên cần phải trang bị cho mình kỹ năng ứng xử tốt để xử lý các mối quan hệ trong gia đình cho tới bạn bè và xã hội. Trong hôn nhân và tình yêu, quan hệ trước khi yêu, trong khi yêu và ngay cả khi chia tay cũng phải học, phải chuẩn bị trước. Kỹ năng giải quyết, hoá giải các mâu thuẫn, cách phòng ngừa những tình huống xấu. Nếu nhận thấy không còn có thể duy trì quan hệ tình cảm thì phải chia tay khéo léo và dứt khoát, tránh làm tổn thương nhau nhưng cũng không nên vì sợ hãi hay nể nang mà kéo dài quan hệ không đáng có. Quan hệ không rõ ràng cùng lúc với nhiều bạn tình là đặt chính mình vào nguy cơ. Khi gặp phải tình huống nguy hiểm thì nhất thiết không nên một mình đối mặt với đối phương mà tìm cách di chuyển đến chỗ đông người, la lên kêu cứu, thông báo cho người khác giúp đỡ, hộ trợ, ngăn chặn kịp thời những hành vi tiêu cực.

PV: Dù đã hết sức cẩn thận né tránh nhưng một số cô gái vẫn không tránh được thảm sát. Là nhà giáo,một nhà nghiên cứu nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực Giới và bạo lực, theo bà có cách nào để ngăn chặn và thay đổi tình trạng này?

GS Lê Thị Quý: Nguyên nhân của thực trạng trên, như tôi đã nói ngay từ đầu, là do xã hội. Vậy thì để giải quyết tận gốc vấn đề cũng phải bắt đầu từ chính xã hội. Trước mắt có hai biện pháp cần làm ngay.

Biện pháp thứ nhất là cần phải mở các lớp học cho thanh niên: học làm cha, làm mẹ, làm vợ, làm chồng, các lớp học tiền hôn nhân. Vấn đề này cực kỳ quan trọng, không kém gì học kiến thức khoa học khác. Những lớp học như này là tất yếu ở các nước phát triển, nhiều nơi còn bắt buộc, nhưng ở ta hầu như chưa có. Chỉ có một số lớp gần được như vậy, nhưng mới chỉ hạn chế ở những cộng đồng dân cư công giáo. Một số tổ chức phi chính phủ họ nhận thấy cần phải thúc đẩy những lớp học này ở Việt Nam nhưng vì nhiều điều kiện chưa cho phép nên họ chưa làm. Nếu nhà nước không quan tâm và đưa các lớp học này đến với các tầng lớp thanh thiếu niên thì những vụ việc như trên còn tái diễn. Bởi sống với nhau là cả một nghệ thuật. Chung sống lâu dài đòi hỏi phải chuẩn bị rất nhiều kỹ năng. Hôn nhân gia đình cũng là một khoa học. Hôn nhân có quyền lợi và có cả trách nhiệm. Không thể để những kẻ mù mờ bước vào hôn nhân và tình yêu để rồi họ thích làm gì sẽ làm đó. Đó là tai họa cho chính họ và cho xã hội.

Biện pháp thứ hai là phải điều chỉnh luật mang tính sát thực và răn đe, phòng ngừa cao hơn. Luật pháp của chúng ta vẫn còn nhiều chỗ lỏng lẻo quá.

ky 2 quan sat ky yeu chan thanh ung xu co van hoa
Luật pháp phải chặt chẽ, đầy đủ và nghiêm minh mới đủ sức răn đe, phòng ngừa tội ác

Tôi nói ví dụ những trường hợp các cậu thanh niên theo đuổi tình yêu theo kiểu ép buộc, cuồng yêu, mù quáng. Khi không đạt được ý muốn hay bị từ chối thì họ tìm cách uy hiếp, đe dọa, thậm chí ra tay sát hại người con gái mình yêu như vụ thiếu úy cảnh sát tạt axit vào bạn gái cũ ở Đà Nẵng vào năm ngoái hay vụ việc cô con gái giáo sư ở thành phố Hồ Chí Minh bị kẻ cuồng yêu sát hại năm 2017 mà báo chí đã đưa là những minh chứng rất đau lòng. Trường hợp cô gái ở TP Hồ Chí Minh không nhận lời yêu nhưng vẫn bị kẻ thủ ác rình mò, theo đuổi, đe dọa. Đến mức bố cô ấy phải giấu cô ấy ở trong nhà, đi đâu có người đưa rước. Về sau, cực chẳng đã, ông phải tìm cách đưa cô gái đi nước ngoài để cách ly. Nhưng ngay trước khi xuất ngoại, cô gái có việc phải đi ra ngoài một mình. Sát thủ nấp sẵn ở phía ngoài, chờ bằng được cơ hội và ra tay giết chết cô.

Trường hợp như thế này không có cách nào phòng tránh được. Chỉ có cách là Luật pháp phải thật nghiêm minh, chặt chẽ và mang tính răn đe cao. Với những hành vi uy hiếp đe dọa đã được trình báo, tôi đề nghị phải phạt thật nặng, làm sao đó để thui chột suy nghĩ muốn tấn công người khác để trả thù. Đối với những kẻ có tính cách biến thái, bệnh hoạn thì phải đưa đi điều trị cách ly. Gia đình, cộng đồng, xã hội, cũng phải vào cuộc giúp đỡ những nạn nhân đó thì mới có thể bảo vệ mạng sống của họ được. Với cách làm như hiện giờ, chỉ gọi lên đồn công an, tạm giữ vài giờ, răn đe một chút, phạt vài trăm ngàn, rồi cho về thì vô tình đẩy nhiều người vô tội vào nguy hiểm. Một số thanh niên rất manh động, chớp mắt chưa kịp nghĩ đã ra tay cướp mạng sống của người khác rồi. Cần phải có những biện pháp mạnh và kiên quyết hơn mới hy vọng ngăn chặn được.

PV: Xin cảm ơn giáo sư!

Dương Dương

  • Xin chờ trong giây lát...