Đòn bẩy hạt nhân

Cập nhật: 15:18 | 22/09/2017
Sức mạnh quân sự của Bình Nhưỡng hiện chênh lệch lớn so với Washington nhưng Triều Tiên đang khai thác tối đa đòn bẩy hạt nhân để đe dọa Mỹ và phần còn lại thế giới. Trong khi đó, những thông điệp mạnh mẽ mà Tổng thống Mỹ gửi đi dường như đang phản tác dụng, khiến thế giới đặc biệt lo ngại.

Bom H và lời đe dọa hủy diệt

Kể từ khi Tổng thống Donald Trump lên nắm quyền, tần suất và mức độ khiêu khích của Triều Tiên tăng lên nhanh chóng. Thế giới chưa từng chứng kiến Triều Tiên thử tên lửa với mức độ liên tục như vậy. Mới đây nhất, gần 20 ngày sau vụ thử hạt nhân lần thứ 6 và mạnh nhất của nước này, Bộ trưởng Ngoại giao Triều Tiên Ri Yong-ho ngày 22/9 cảnh báo Triều Tiên có thể thử bom nhiệt hạch (bom H) có sức công phá mạnh nhất trên Thái Bình Dương. Ông Ri đưa ra tuyên bố trên với báo giới tại New York (Mỹ) ngay sau khi nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un cho biết đang cân nhắc những hành động mạnh mẽ nhất nhằm đáp trả đe dọa của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với nước này.

do n ba y ha t nhan
 Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đang cân nhắc những hành động đáp trả Mỹ một cách mạnh mẽ nhất 

Phát biểu trước Đại Hội đồng Liên hợp quốc hôm 19/9, Tổng thống Trump tuyên bố nếu bị đe dọa, Mỹ sẽ "hủy diệt hoàn toàn" đất nước Triều Tiên. Đây là lời ám chỉ trực tiếp nhất từ trước đến nay của Tổng thống Mỹ về hành động quân sự với Triều Tiên, sau khi Bình Nhưỡng tiến hành vụ thử hạt nhân lần thứ 6 hôm 3/9. Ông nói với các nhà lãnh đạo thế giới: “Nếu Mỹ buộc phải tự bảo vệ mình hoặc các đồng minh, chúng tôi sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc xoá sổ Triều Tiên”.

Đây không phải là lần đầu tiên ông Trump buông lời đe dọa Triều Tiên. Đầu tháng 8 vừa qua, ông cũng đã từng cảnh báo “hỏa lực và cuồng nộ chưa từng thấy” nếu Bình Nhưỡng không ngừng khiêu khích. Nhưng bài diễn văn “nảy lửa” từ cửa miệng một Tổng thống Mỹ trên diễn đàn LHQ như vậy là đáng lo ngại. Đáp lại gần như ngay lập tức, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tuyên bố sẽ buộc Tổng thống Mỹ Trump phải "trả giá đắt" vì lời đe dọa hủy diệt trên. Và một ngày sau, phía Triều Tiên đã tung ra đe dọa tiếp tục thử bom H tại Thái Bình Dương, kèm theo lời khẳng định “đây sẽ là quả bom có sức mạnh nhất từ trước tới nay”. Rõ ràng Triều Tiên lại đang khai thác tối đa "đòn bẩy hạt nhân" để đe dọa Mỹ và phần còn lại của thế giới.

Thông điệp phản tác dụng

Giới chuyên gia nhận định với tuyên bố “hủy diệt” Triều Tiên, ông Trump dường như đã gửi đi một thông điệp phản tác dụng. Lẽ ra, ông nên tranh thủ dịp này để giải thích cho cả thế giới tại sao chương trình tên lửa đạn đạo là mối đe dọa đối với hòa bình thế giới, nhưng ông lại chủ yếu dọa sẽ “hủy diệt hoàn toàn” cả đất nước và người dân của một quốc gia thành viên LHQ, điều hoàn toàn trái với chủ thuyết của Mỹ từ bao thập niên qua.

Khi đe dọa “xóa sổ” Triều Tiên, Tổng thống Mỹ đã đem lại cho Bình Nhưỡng một sự thừa nhận những điều mà họ đã rêu rao suốt thế kỷ qua và sẽ trở thành bằng chứng cho thấy Bình Nhưỡng cần có một biện pháp ngăn chặn hiệu quả đối với những gì họ cho là hành động gây hấn của Mỹ. Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un khẳng định những lời đe dọa của Tổng thống Trump đã chứng tỏ rằng chương trình hạt nhân của Bình Nhưỡng là "con đường đúng đắn".

Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ liệu Washington có sẵn sàng trả giá bằng sinh mạng con người cho một cuộc xung đột với Triều Tiên hay không. Đã có không ít các thống kê và dự báo cho thấy nếu Triều Tiên tấn công 2 đồng minh cứng của Mỹ - là Hàn Quốc và Nhật Bản - bằng vũ khí thông thường thôi cũng có thể để lại những hậu quả thảm khốc và thiệt hại nghiêm trọng về người. Hiện hàng chục nghìn binh lính Mỹ đang đồn trú tại 2 nước này. Dù cố vấn an ninh của Nhà Trắng khẳng định sẽ không có giải pháp quân sự nào cả, nhưng những hành động khiêu khích liên tục của Triều Tiên đã khiến Mỹ càng khó chấp nhận tiến tới đối thoại và cánh cửa dẫn tới sự đáp trả quân sự không phải đang đóng kín. Vấn đề hiện nay là đâu mới được xem là “ranh giới đỏ” để kích hoạt lựa chọn quân sự? Về cơ bản, đây là sự lựa chọn rất tệ giữa một bên là mối đe dọa thực sự và một bên là một vụ đánh cược liều lĩnh với nguy cơ dẫn tới những tính toán sai lầm khủng khiếp.

Ai được lợi?

Thế giới đều tỏ ra lo ngại, không phải vì nhà lãnh đạo Triều Tiên đưa ra những lời đe dọa đầy khiêu khích (vốn đã quen thuộc bấy lâu nay), mà là khi Tổng thống Mỹ cũng buông lời cảnh báo ở mức cao nhất. Nhiều chuyên gia phân tích cho rằng chỉ cần ông giảm bớt các phát ngôn hiếu chiến của mình thì có lẽ cuộc khủng hoảng Triều Tiên sẽ có cơ hội "hạ nhiệt".

Tuy nhiên, nếu phân tích dưới góc độ kinh tế, giới chuyên gia còn nhìn thấy một hiệu ứng khác: tình hình "nóng" trên bán đảo Triều Tiên dường như đang tạo lực đẩy cho các hoạt động kinh doanh của các nhà thầu quân sự Mỹ.

Nhà thầu quân sự khổng lồ của Mỹ Northrop Grumman đang lên kế hoạch mua lại Orbital ATK, một nhà thầu quân sự nhỏ hơn chuyên về không gian vũ trụ và tên lửa, với giá 7,8 tỷ USD. Điều gì đã khiến Orbital hấp dẫn đến như vậy?

Phải thừa nhận rằng không tìm thấy sự ảnh hưởng trực tiếp của những căng thẳng xung quanh vấn đề Triều Tiên đến hoạt động kinh doanh của các nhà thầu quân sự. Nhưng những ảnh hưởng gián tiếp thì có. Tình hình trên bán đảo Triều Tiên buộc quân đội Mỹ phải tập trung vào các hệ thống phòng thủ tên lửa. Tổng thống Trump hồi tháng 8 hứa hẹn sẽ chi thêm “nhiều tỉ USD” đầu tư vào các hệ thống phòng thủ tên lửa. Ngày 18/9, Thượng viện Mỹ cũng đã thông qua gói chi tiêu quốc phòng 700 tỷ USD cho năm tài khóa tiếp theo bắt đầu từ tháng 10 tới, một phần trong số đó là để mở rộng các hệ thống phòng thủ tên lửa nhằm đối phó với Triều Tiên. Mấu chốt ở đây là Orbital hiện đang có một chỗ đứng vững chắc trong ngành này, họ không chỉ cung cấp thiết bị đánh chặn tên lửa, mà cả các tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM). Trên website của công ty, Orbital tự xưng là “nhà cung cấp duy nhất” các thiết bị đánh chặn tên lửa cho hệ thống Phòng thủ mặt đất tầm trung của Cơ quan Phòng thủ tên lửa Mỹ. Như vậy, thông qua thương vụ mua lại Orbital, Northrop sẽ trở thành nhà cung cấp thiết bị phóng tên lửa đã được chứng thực, một ưu thế không thể có được trong một sớm một chiều. Thương vụ này sẽ giúp Northrop có ưu thế cạnh tranh hơn để có được những hợp đồng béo bở trên nhiều lĩnh vực khác nhau, không chỉ về phòng thủ tên lửa mà cả vệ tinh cũng như các hợp đồng thay thế những ICBM đang dần lỗi thời của Mỹ.

Không riêng Orbital hưởng lợi từ lợi nhuận tăng lên trong lĩnh vực phòng thủ tên lửa, mà cổ phiếu của một trong những đối thủ cạnh tranh của công ty này là Aerojet Rocketdyne cũng có sự khởi sắc sau khi thông tin về thương vụ mua lại Orbital được công bố. Nếu nhìn rộng hơn, đây là thương vụ thành công nhất của năm 2017 trong hoạt động sáp nhập các công ty quốc phòng và không gian của Mỹ với các thỏa thuận trị giá 40,5 tỷ USD. Đầu tháng 9, công ty United Technologies cho biết sẵn sàng mua lại nhà thầu quân sự Rockwell Collins với giá 23 tỷ USD. Rõ ràng sự thù địch đối với Triều Tiên đang trở thành lực đẩy cho cổ phiếu của các nhà thầu quân sự khổng lồ của Mỹ.

Ai chịu thiệt nhất?

Với liên tiếp các cuộc thử nghiệm vũ khí, đặc biệt là vụ thử hạt nhân lần thứ 6 và mạnh nhất hôm 3/9 vừa qua, có thể nói Triều Tiên đã thành công. Vậy nếu Triều Tiên là người chiến thắng, ai là kẻ bại? Khi Triều Tiên sở hữu hạt nhân thì nước nào bị thiệt hại về lợi ích nhiều nhất chính là kẻ thua cuộc. Mỹ ở cách xa về địa lý và sở hữu công nghệ đánh chặn tiên tiến nên có lẽ không phải là quốc gia bị tổn thương nhất. Nhật Bản gần hơn nên lợi ích quốc gia chắc chắn sẽ bị tổn hại, nhưng ở dưới "chiếc ô bảo hộ hạt nhân", tổn thương cũng không nặng nề. Hàn Quốc là quốc gia cùng một dân tộc với Triều Tiên, cho dù không ưa Triều Tiên nhưng thực chất Bình Nhưỡng và Seoul chỉ cạnh tranh xem ai có tư cách hơn để thống nhất Bán đảo Triều Tiên chứ không có lý gì phải hủy diệt lẫn nhau. Nga với trung tâm kinh tế và chính trị đều nằm về phía châu Âu, cho dù có tổn thương cũng không lớn. Còn lại Trung Quốc chính là nước chịu tổn hại nghiêm trọng nhất. Việc Triều Tiên sở hữu hạt nhân chứng minh rằng họ có thực lực đe dọa hạt nhân đối với Trung Quốc. Triều Tiên đã nhiều lần làm "mất mặt" Trung Quốc trước cộng đồng quốc tế. Trung Quốc càng phản đối thì Triều Tiên càng thử nghiệm vũ khí thành công. Trong khi đó, chương trình chấn hưng kinh tế vùng Đông Bắc của Trung Quốc hiện không thể tiến hành thuận lợi do sự rối rắm của các vụ thử vũ khí hạt nhân của Triều Tiên. An ninh vẫn còn nhức nhối thì làm sao chấn hưng nền kinh tế?

Rốt cuộc vấn đề hạt nhân của Triều Tiên không phải chỉ là câu chuyện riêng của Mỹ và Triều. Thành công của Triều Tiên đã chứng minh sự thất bại trong chính sách đối phó của Trung Quốc. Trước đây, Bắc Kinh luôn cho rằng bản chất của vấn đề hạt nhân Triều Tiên là mâu thuẫn giữa Washington và Bình Nhưỡng, Bắc Kinh chỉ là bên trung gian hòa giải. Nhưng thực tế không phải vậy, nếu không muốn nói rằng Trung Quốc có thể là bên thiệt hại nhiều nhất.

Cần "cây gậy và củ cà rốt"

Bình Nhưỡng đã lợi dụng tốt các mâu thuẫn và bất đồng của cộng đồng quốc tế để tạo cho mình sự ổn định cần thiết và cuối cùng là sở hữu thành công vũ khí hạt nhân mà không vấp phải bất kỳ sự trừng phạt quân sự nào. Do đó, các bên liên quan tới đây cần áp dụng mô hình “cây gậy và củ cà rốt”, đồng thời tiến hành cả các biện pháp cứng rắn lẫn mềm dẻo để giải quyết vấn đề hạt nhân Triều Tiên.

“Củ cà rốt” ở đây chính là việc Trung Quốc cam kết bảo đảm an ninh cho Triều Tiên nếu Bình Nhưỡng từ bỏ hạt nhân. Thực tiễn tiến trình đàm phán 6 bên từ trước đến nay cho thấy Mỹ chưa từng nghĩ đến việc bảo đảm an ninh cho Triều Tiên, mà luôn do dự nên giải quyết vấn đề hạt nhân trước hay nên đưa ra cơ sở để bảo đảm an ninh cho Bình Nhưỡng trước. Trong bối cảnh đó, Trung Quốc có thể và cần phải can thiệp để phá vỡ trạng thái này, vì giải quyết vấn đề hạt nhân Triều Tiên có ý nghĩa chiến lược rất quan trọng đối với Trung Quốc. Một Triều Tiên không có vũ khí hạt nhân và dựa vào sự bảo hộ an ninh của Trung Quốc sẽ tốt hơn rất nhiều so với một Triều Tiên có vũ khí hạt nhân cùng các hành động ngông cuồng, không xác định. Trung Quốc hoàn toàn có thể thay thế Mỹ đưa ra cơ sở để bảo đảm an ninh cho Triều Tiên với điều kiện Bình Nhưỡng phải từ bỏ hạt nhân bằng cách tái khẳng định Hiệp ước tương trợ đã ký kết với Triều Tiên.

“Cây gậy” chính là biện pháp tăng cường áp lực quân sự của Mỹ đối với chính quyền Bình Nhưỡng. Vũ khí hạt nhân liên quan đến vận mệnh sống còn của chính quyền Bình Nhưỡng, hoàn toàn không phải là vấn đề có thể đem lợi ích kinh tế ra đánh đổi. Hơn nữa, các biện pháp cấm vận kinh tế càng nặng nề thì càng ảnh hưởng nghiêm trọng tới đời sống người dân, không phải các lãnh đạo của Triều Tiên. Do đó, cấm vận kinh tế cơ bản sẽ không thể làm thay đổi được quyết tâm sở hữu hạt nhân của Chính quyền Bình Nhưỡng, giải pháp duy nhất có hiệu quả trong trường hợp này chính là “cây gậy” đe dọa vũ lực. Tuy nhiên, biện pháp đe dọa quân sự của Mỹ phải thực sự có sức mạnh và uy lực, tiến hành theo đúng yêu cầu thực chiến, không chỉ đơn thuần mang tính dọa dẫm thái quá. Nhờ cân nhắc kỹ lời lẽ mà John Kennedy đã giải tỏa được cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba. Trong khi đó ông Trump chỉ với một câu nói vang như sấm đã quẳng xuống sông xuống biển tất cả truyền thống kiềm chế về chiến lược lẫn khẩu chiến.

Quan trọng hơn, các bên liên quan, đặc biệt là Trung Quốc, cần thể hiện một cách nghiêm khắc rằng nếu Triều Tiên không từ bỏ hạt nhân thì Bắc Kinh sẽ đơn phương xóa bỏ Hiệp ước tương trợ hữu nghị Trung-Triều, hết trách nhiệm đảm bảo an ninh cho Bình Nhưỡng. Chỉ có như vậy mới tạo ra sự uy hiếp mạnh mẽ đối với Triều Tiên, buộc họ phải từ bỏ chương trình hạt nhân.

Lãnh đạo Triều Tiên không điên khùng mà cũng chẳng ngốc nghếch. Trong bối cảnh đối mặt với sự uy hiếp về quân sự, họ chắc chắn sẽ không “quyết một trận sống mái”, mà ngược lại sẽ có hành động mang tính thực tế hơn, trở lại bàn đàm phán, từ bỏ vũ khí hạt nhân để đổi lấy hòa bình./.

  • Xin chờ trong giây lát...