Cưỡng chế phá hủy Công viên nước Thanh Hà: Chính quyền Quận Hà Đông sai phạm những gì?

Cập nhật: 08:32 | 27/02/2020
Theo dõi báo chí và mạng xã hội phản ánh, bình luận về sự kiện Quận Hà Đông, Phường Phú Lương tiến hành cưỡng chế phá hủy công viên nước Thanh Hà thì thấy:  
Trước khi bị phá hgủy

Dư luận về sai phạm

Sự kiện diễn ra cách đây 45 ngày đến nay vẫn còn rất nóng, chứng tỏ cộng đồng xã hội rất bức xúc đối với hành xử sai trái của chính quyền và rất quan tâm theo dõi việc xử lý hành động sai trái đó. Mới đây, ngày 20/02/2020 Báo Pháp luật Việt Nam đã tổ chức tọa đàm đối thoại với Đại biểu Quốc hội, chuyên gia pháp luật và truyền thông về sự kiện nói trên. Một lần nữa khẳng định chuyện cưỡng chế phá hủy công viên nước thanh Hà là việc làm không thể chấp nhận được.

Đến nay đã có hàng trăm bài báo, hàng vạn ý kiến trên mạng xã hội lên án chỉ trích việc cho xây không phép và việc phá hủy công trình công cộng nói trên. Có hàng ngàn ý kiến uất ức, phẫn nộ trước hành động “điên” của chính quyền quận, phường. Trong đó có rất nhiều bình luận lên án cán bộ không đủ tâm và tầm nên đã ra quyết định và thực hiện việc cưỡng chế không bình thường, vi phạm đạo đức và pháp luật. Có nhiều ý kiến gọi họ là lũ phá hoại, độc ác...

Gần đây trên báo Dân Sinh có bài viết về một công viên khác thuộc địa bàn quận Hà Đông, để so sánh sự đối xử khác biệt ơn hai địa chỉ khác nhau của lảnh đạo Quận Hà Đông. Bài viết có đoạn: “Trong khi Công viên nước Thanh Hà bị đập bỏ gây nhiều tranh cãi chỉ trong vòng mấy tháng hoạt động, thì hàng loạt công trình như nhà hàng, sân Golf, kho xưởng được xây dựng kiên cố với quy mô hàng chục ha, trái với quy định, quy hoạch của TP. Hà Nội đang diễn ra nhiều năm nay tại Công viên thể thao cây xanh Hà Đông lại xử lý hết sức chậm chạp”...”Chỉ được xây dựng các công trình tạm thời, bằng các vật liệu tạm, khấu hao nhanh (sân bóng mini, sân tập golf, bãi đỗ xe tĩnh…).

Quy định của UBND TP. Hà Nội là vậy, nhưng thực tế hiện nay, gần như toàn bộ công trình trong công viên thể thao cây xanh quận Hà Đông được xây dựng kiên cố, với hàng trăm hạng mục lớn nhỏ, như chợ, nhà hàng, quán ăn, kho xưởng cho thuê, khiến cho Công viên thể thao cây xanh Hà Đông hiện nay bị băm nát, chẳng khác gì một khu dân cư.” Còn trên mạng xã hội thì đưa nhiều hình ảnh về vấn đề này, trong đó có biệt thự trái phép đang sừng sững ở khu đô thị Văn Phú thuộc phường Phú Lương, cùng phường có công viên nước Thanh Hà.

Sau khi bị phá hủy

Phân tích về được mất và thiệt hại thì hầu như báo chí và mạng xã hội cho rằng việc cưỡng chế phá hủy công viên nước không được gì cả nhưng mất mát lại rất lớn, rất nghiêm trọng. Nghiêm trọng là ở chổ, không chỉ làm thiệt hại tài sản hơn 200 tỷ đồng, mà còn làm ảnh hưởng xấu đến phát triển khu đô thị, thiệt hại lớn về lợi ích nhà nước, lợi ích cộng đồng... đặc biệt là làm mất niềm tin của nhân dân đối với chất lượng cán bộ của Đảng, Nhà nước hiện nay ở Hà Đông và nhiều nơi khác. Dân không yên tâm khi trong bộ máy công quyền lại có những cán bộ thiếu tâm và tầm như vậy.

Tuy nhiên trên báo chí và mạng xã hội cũng có những ý kiến nhấn mạnh mục đích giữ vững kỷ cương phép nước, và cho rằng quận Hà Đông đã thực hiện đúng pháp luật để khỏa lấp hoặc làm nhẹ đi những hành vi gây hậu quả nghiêm trọng mà chính quyền ở đây phải chịu trách nhiệm. Cho dù có những quan điểm muốn lấp liếm sự việc thì sai phạm của chính quyền ở đây cũng không thể bỏ qua.

Những sai phạm về mặt pháp lý

Cũng qua báo chí và mạng xã hội thì sai phạm của chính quyền chủ yếu là giai đoạn thi hành quyết định cưỡng chế. Thay vì việc tháo dỡ thì lại phá hủy công trình. Tuy nhiên, nghiên cứu kỹ các quy định của pháp luật về cưỡng chế trong lĩnh vực xây dựng và diễn biến vụ việc có thể dẫn ra đây những sai phạm sau đây:

Một là, Sai từ việc ra quyết định cưỡng chế: luật xử lý vi phạm hành chính quy định rõ các trường hợp bị tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không phép, sai phép đều yêu cầu cá nhân, tổ chức có công trình phải tháo dỡ. Khi tổ chức, cá nhân vi phạm không tự nguyện tháo dỡ thì mới áp dụng biện pháp cưỡng chế.

Đối với công viên nước Thanh Hà chủ đầu tư đã chấp nhận tháo dỡ và sẽ tự tháo dỡ. Văn bản chủ đầu tư xin thời gian tháo dỡ gửi cho UBND quận vào ngày 26/11/2019. Như vậy chủ đầu tư hoàn toàn tự nguyện và trên thực tế họ đã cho tiến hành thu gom, tháo dỡ những hạng mục đơn giản. Nhưng UBND quận không chấp nhận sự tự nguyện của chủ đầu tư, nên ngày 27/11/2019 đã ban hành quyết định cưỡng chế. Vậy việc ra quyết định cưỡng chế trong trường hợp này có đúng với quy định của pháp luật?

Mặt khác, tại thời điểm trước khi bản hành quyết định cưỡng chế, công viên nước Thanh Hà đã dừng hoạt động. Hoàn toàn không có yêu cầu cấp bách để tiến hành cưỡng chế: Không gây ô nhiễm môi trường, không ảnh hưởng đến Quốc phòng - An ninh, không gây cản trở giao thông, không ảnh hưởng đến an ninh trật tự và an toàn xã hội, không gây phản cảm hoặc làm xấu đi cảnh quan môi trường. Nhiều người nói: Bây giờ nhìn đống đổ nát mới thấy phản cảm, còn để nguyên nó thì khu đô thị thêm đẹp, thêm sang, môi trường trong lành, mọi người đến đây có thể thể dục, thể thao miễn phí...

Không có yêu cầu cấp bách nào để ra quyết định cưỡng chế mà lại ra quyết định cưỡng chế. Không chỉ thế, quyết định cưỡng chế còn yêu cầu phải hoàn thành công việc trong 15 ngày, và còn buộc phải tiến hành trong thời điểm cận kề Tết nguyên đán, trong khi một công trình có khối lượng lớn, xây dựng gần hai năm, nhiều hạng mục phức tạp, việc tháo dỡ cần có chuyên gia kỹ thuật...

Hai là, lẽ ra trước khi ra quyết định cưỡng chế, UBND quận Hà Đông phải làm văn bản đề nghị Sở văn hoá Thể thao Hà Nội thu hồi giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh hoạt động thể thao tại công viên nước Thanh Hà (Giấy chúng nhận số 413/ GCN-SVHTT ngày02/07/2019)

Có thể nói việc ra quyết định cưỡng chế vừa không đúng quy định của pháp luật, vừa không phù hợp điều kiện hoàn cảnh thực tế, vừa không bảo đảm tính khả thi và không tạo điều kiện để chủ đầu tư thực hiện sự tự giác, tự nguyện của họ.

Ba là, tổ chức thực hiện việc cưỡng chế ở đây là hoàn toàn trái với quy định của pháp luật. Sai phạm này báo chí đã nói nhiều, ở đây chỉ xin được nhắc lại: Việc thực hiện quyết định cưỡng chế phải bảo đảm nguyên vẹn những thiết bị đã tháo dỡ. Thiết bị đó phải được bảo quản và tiến hành các thủ tục giao nhận theo quy định của pháp luật. Trường hợp chủ sở hữu từ chối nhận tài sản, người tổ chức cưỡng chế phải lập biên bản ghi rõ số lượng, chủng loại, đánh giá lại giá trị những tài sản cũ, hỏng...và thuê tổ chức, cá nhân đủ điều kiện trông giữ, bảo quản tại kho của cơ quan ra quyết định cưỡng chế.

Tháo dỡ và phá hủy cần được làm rõ

Dẫn ra như trên để nói rằng việc tổ chức thực hiện cưỡng chế có quy trình, quy phạm, được pháp luật quy định rất chi tiết, nhưng trên thực tế lực lượng cưỡng chế tại công viên nước Thanh Hà lại phớt lờ, bỏ qua nhiều thủ tục. Họ tổ chức lực lượng phá hủy công trình, chứ không phải là cưỡng chế khắc phục hậu quả xây dựng không phép theo quy định của pháp luật. Hành vi của họ đã vượt xa ra ngoài phạm vi vụ việc cưỡng chế vi phạm hành chính. Do vậy chính quyền quận Hà Đông và phường Phú Lương đang phải đối mặt với việc truy cứu trách nhiệm hình sự.

Mong muốn

Theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội thì việc thanh tra xây dựng trái phép và cưỡng chế tháo dỡ công viên nước Thanh Hà phải kết thúc trước ngày 29/02/2020.

Đây có thể nói là một vụ điển hình và hy hữu trong lịch sử xử lý vi phạm quản lý trật tự xây dựng. Đồng thời bộc lộ những uẩn khúc trong nội bộ lãnh đạo của quận Hà Đông. Người dân và công luận mong muốn thanh tra kết luận khách quan, minh bạch về diễn biến, nguyên nhân sự việc và kiến nghị biện pháp xử lý phù hợp để làm bài học chung cho cả nước.

Sau khi có kết luận Thanh tra đề nghị ủy ban kiểm tra Đảng vào cuộc, kiểm tra làm rõ sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, Bí thư cấp ủy quận về vụ việc hy hữu này. Trong trường hợp này nên kỷ luật cách chức người chỉ đạo ra quyết định cưỡng chế. Đồng thời đề nghị Cơ quan điều tra, viện kiểm sát thực hiện chức năng theo quy định của pháp luật. Theo các chuyên gia pháp luật thì cán bộ chỉ đạo, ra lệnh cưỡng chế và tổ chức thực hiện cưỡng chế ở đây có dấu hiệu phạm tội quy định tại điều 356 hoặc điều 178 Bộ Luật Hình sự.

Chủ đầu tư xây không phép đã bị xử lý cưỡng chế. Cần xử lý việc thiếu trách nhiệm trong quản lý xây dựng của cơ quan chức năng. Quan tâm làm rõ xử lý trách nhiệm hình sự đối với những chủ thể có hành vi vi phạm. Tạo điều kiện để doanh nghiệp được bồi thường về tài sản đã bị hủy hoại, để họ tiếp tục phát triển sản xuất kinh doanh làm giàu cho đất nước, cho xã hội.

Nguyễn Hòa Văn

  • Xin chờ trong giây lát...