Vietcombank nắm trọn giao dịch gần 5 tỷ USD thương vụ Sabeco: Thu xếp vốn thế nào?

Cập nhật: 14:44 | 05/01/2018
Đây được đánh giá là giao dịch lịch sử mà một ngân hàng thương mại Việt Nam đứng ra xử lý. Tuy nhiên, với giao dịch kỷ lục gần 5 tỷ USD, Vietcombank phải yêu cầu nhà đầu tư Thái Lan chứng minh nguồn gốc rõ ràng của số tiền.  

Ngày 29/12, thương vụ chuyển nhượng sở hữu tại Tổng công ty Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco, mã chứng khoán SAB - HOSE) hoàn tất. Giao dịch kỷ lục gần 5 tỷ USD với 110.000 tỷ đồng do một ngân hàng thương mại trong nước đứng ra xử lý.

Cụ thể, ngày 29/12, Trung tâm Lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD) thông báo đã thực hiện chuyển quyền sở hữu 343.642.587 cổ phiếu SAB, tương đương 53,6% vốn cổ phần của Sabeco của Bộ Công Thương cho Công ty TNHH Vietnam Beverage.

Giao dịch được thực hiện sau khi Bộ Công Thương nhận được đầy đủ số tiền 110.000 tỷ đồng từ Vietnam Beverage - công ty do Tập đoàn bia Thái Lan ThaiBev của tỷ phú Thái Lan Charoen Sirivadhanabhakdi nắm giữ 49% vốn.

Điểm ít được chú ý phía sau giao dịch lớn chưa từng có này là một ngân hàng nội địa đứng ra nắm trọn và xử lý gọn.

Theo tìm hiểu, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) là đầu mối mua trọn gần 5 tỷ USD ở thương vụ trên, để nhà đầu tư chuyển đổi sang VND thanh toán tiền mua cổ phần Sabeco.

vietcombank nam tron giao dich gan 5 ty usd thuong vu sabeco thu xep von the nao
Vietcombank nắm trọn giao dịch gần 5 tỷ USD thương vụ Sabeco.

Trong lịch sử hoạt động ngân hàng Việt Nam chưa từng có một giao dịch nào lớn như vậy mà do một ngân hàng nội địa đứng ra xử lý.

Với 110.000 tỷ đồng đối ứng để mua gần 5 tỷ USD, quy mô quá lớn, không nhiều thành viên trong hệ thống có thể "xử lý" gọn, nhất là khi không phải toàn bộ lượng ngoại tệ này đều phải bán lại cho Ngân hàng Nhà nước để có nguồn đối ứng.

Trước đó, hồi tháng 4/2015, Vietcombank cũng là ngân hàng duy nhất thu xếp và thực hiện thành công khoản đầu tư 1 tỷ USD vào trái phiếu bằng ngoại tệ cho Chính phủ.

Đây cũng là lần đầu tiên trong lịch sử một định chế tài chính trong nước thu xếp được khoản ngoại tệ lớn như vậy mà không phải đi huy động trên thị trường quốc tế.

Lần này, đáng chú ý, sau khi thực hiện giao dịch trong thương vụ Sabeco, toàn bộ nguồn vốn chuyển đổi 110.000 tỷ đồng nói trên đều nằm lại trên hệ thống Vietcombank.

TS Cao Sĩ Kiêm, nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, đánh giá, trong lịch sử hoạt động ngân hàng Việt Nam chưa từng có một giao dịch nào lớn như vậy mà do một ngân hàng nội địa đứng ra xử lý.

Vai trò của Vietcombank trong thương vụ nói trên, theo TS Cao Sĩ Kiêm, không phải là bỏ tiền ra mua gần 5 tỷ USD này mà là làm môi giới, đầu mối dẫn dắt, liên kết các đối tượng khác.

"So với con số gần 5 tỷ USD (110.000 tỷ đồng), vốn điều lệ của Vietcombank ít hơn nhiều (có hơn 35.977 tỷ đồng), nếu ngân hàng có huy động vốn của khách hàng thì cũng phải mang đi cho vay chứ không thể đem hết mua cổ phiếu. Họ chỉ dành một tỷ lệ vốn nhất định để mua cổ phiếu.

Ở đây, tiền vẫn của nhà đầu tư Thái Lan, nhưng Vietcombank phát tín hiệu, phát giá rồi tạo điều kiện cho các nhà đầu tư, thu hút sự chú ý để họ mua. Khi có nhiều đơn vị tham gia mua, nó sẽ kích thích nhà đầu tư nước ngoài và họ sẽ căn cứ vào tình hình thực tế, yên tâm bỏ tiền ra mua", TS Cao Sĩ Kiêm nói.

Nguyên Thống đốc NHNN Việt Nam đánh giá, thương vụ Sabeco là thành công lớn nhất của Việt Nam trong cổ phần hóa, đồng thời nhấn mạnh, trước nay chưa có ai môi giới, dẫn dắt được một giao dịch trị giá 5 tỷ USD liền một lúc.

Bổ sung thêm, TS Bùi Quang Tín, giảng viên khoa Quản trị Kinh doanh, Đại học Ngân hàng TP.HCM cho rằng, với số tiền lên tới gần 5 tỷ USD, thông thường có nhiều giải pháp mua, không nhất thiết phải mua liền một lúc.

"Trên hợp đồng giao nhận tiền, nói là một gói 5 tỷ USD nhưng thường phải giao qua nhiều đợt. Vietcombank có thể chia số tiền VND làm các kỳ hạn khác nhau, ví dụ 10 kỳ, để thanh toán trở lại cho phía Việt Nam theo cam kết của nhà đầu tư.

vietcombank nam tron giao dich gan 5 ty usd thuong vu sabeco thu xep von the nao

Khi mua USD xong, Vietcombank có thể bán lại USD ở thị trường trong nước, nhưng đối với thị trường này, lượng USD hấp thụ rất yếu, một ngày vài chục triệu USD đã là lớn. Do đó, Vietcombank có thể thực hiện hợp đồng bán trên tài khoản cho các đối tác quốc tế", TS Bùi Quang Tín nhận định.

Đứng ra làm đầu mối xử lý giao dịch hàng tỷ USD, Vietcombank sẽ có phí môi giới, phí quảng cáo giao dịch, TS Cao Sĩ Kiêm cho biết, mức phí đã được quy định rõ trong luật, tùy theo từng thời gian, thương vụ. Thương vụ nào thương lượng tốt, chào bán tốt hay đơn vị bán cổ phần sạch sẽ, có hiệu quả thì phí sẽ tốt hơn.

Cả hai vị chuyên gia ngành ngân hàng đều lưu ý, Vietcombank có trách nhiệm đảm bảo số tiền giao dịch có nguồn gốc rõ ràng.

"Thông thường với lượng tiền giao dịch lớn như vậy, Vietcombank sẽ yêu cầu phía đối tác phải chứng minh nguồn gốc rõ ràng của số tiền này. Trong luật phòng chống rửa tiền của Việt Nam có quy định này - khi có giao dịch số lượng lớn thì phải tìm hiểu nguồn gốc và nhiều vấn đề khác, nếu có nghi ngờ thì phải báo ngay cho NHNN.

Đây là nghĩa vụ của bên mua, đặc biệt Vietcombank là ngân hàng thương mại cổ phần trong đó phần vốn Nhà nước nắm giữ vẫn là chủ yếu (trên 50%), do đó các giao dịch phải chặt chẽ, kỹ lưỡng và phải tuân theo luật phòng chống rửa tiền", TS Bùi Quang Tín lưu ý.

Thu Hồng (Tổng hợp)