Thách thức bản lĩnh và quyền lực Putin

Cập nhật: 15:57 | 06/04/2018
Chỉ một tuần sau chiến thắng dễ dàng tại cuộc bầu cử Tổng thống Nga, ông Putin phải đối mặt những thách thức được cho là lớn nhất trong 18 năm cầm quyền: vụ cháy tồi tệ ở Kemerovo khiến 64 người thiệt mạng; đối mặt “đòn trừng phạt tập thể” của phương Tây liên quan vụ cựu điệp viên Skripal bị đầu độc. Đây là phép thử với bản lĩnh và quyền lực Putin.  

Ngày 18/3, ông Putin giành chiến thắng dễ dàng và áp đảo trong cuộc bầu cử Tổng thống Nga nhiệm kỳ 2018 – 2024. Nếu có sự bất ngờ thì chỉ ở chỗ tỷ lệ ủng hộ vị tổng thống 3 nhiệm kỳ này ở mức cao hơn dự báo: 77% cử tri Nga vẫn đặt niềm tin vào sự lãnh đạo, dẫn dắt của vị cựu điệp viên KGB.

Đúng 1 tuần sau chiến thắng, chính quyền Putin phải đối mặt cùng lúc hai thách thức lớn cả trong và ngoài nước.

thach thuc ban linh va quyen luc putin
Tổng thống Putin đặt hoa trong lễ tưởng niệm các nạn nhân vụ hỏa hoạn ở Kemerovo

Đó là thảm họa cháy khu trung tâm thương mại ở Kemerovo, Siberia đã cướp đi sinh mạng của 64 người, trong đó có nhiều trẻ em. Thách thức lớn hơn đó chính là từ nỗi đau đớn vì những mất mát người và của trong vụ cháy đã biến thành cơn giận giữ khi đa số cáo buộc chính nạn tham nhũng và tắc trách của chính quyền địa phương là nguyên nhân dẫn đến thảm kịch này.

Trên trường quốc tế, một mình Nga phải đối mặt với sự cô lập từ phương Tây khi Mỹ, Anh và 26 quốc gia khác đồng loạt trục xuất hơn 150 nhà ngoại giao Nga với cáo buộc Nga có liên quan đến vụ cựu điệp viên Skripal và con gái bị đầu độc ở Anh.

Hai vụ việc dồn dập đến cùng một lúc có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tính của Tổng thống Putin. Nhưng chính đây cũng là phép thử với bản lĩnh Putin và khẳng định sự lựa chọn của cử tri Nga là sáng suốt bởi không ai có thể phù hợp hơn Vladimir Putin để dẫn dắt nước Nga vượt qua những thời khắc khó khăn.

Rạng sáng 27/3, sau 4 giờ bay, Putin đã có mặt ở Kemerovo, tới hiện trường vụ hỏa hoạn, đi thăm hỏi các nạn nhân sống sót trong bệnh viện, gặp gỡ chia sẻ nỗi đau với thân nhân các gia đình nạn nhân, chỉ trích những quan chức "vô trách nhiệm" đã gián tiếp gây ra vụ cháy, tuyên bố quốc tang tưởng niệm các nạn nhân… Và sau đó là ký sắc lệnh chấm dứt sớm quyền lực của Thống đốc tỉnh Kemerovo, Aman Tuleyev, theo đơn từ chức của ông này.

Chuyến thăm của Tổng thống Putin tới Kemerovo đã gửi đi một thông điệp rằng nhà lãnh đạo Nga luôn đứng về phía người dân. Trong cuộc bầu cử Tổng thống ngày 18/3, 85% cử tri vùng Kemerovo đã bỏ phiếu cho ứng viên Putin.

Trong lúc Tổng thống Putin tập trung nguồn lực để giải quyết hậu quả vụ hỏa hoạn, cuộc khủng hoảng ngoại giao ngày càng lan rộng trên trường quốc tế.

Đáp lại quyết định trục xuất các nhà ngoại giao Nga của phương Tây, Moscow cũng yêu cầu gần 150 nhà ngoại giao của 26 nước rời khỏi Nga, đóng cửa lãnh sự quán Mỹ ở St.Petersburg.

Sau khi thất bại trong việc giải quyết vụ Skripal thông qua Hội đồng điều hành của Tổ chức Cấm Vũ khí hóa học (OPCW), Nga đã triệu tập một cuộc họp đặc biệt của Hội đồng Bảo An (HĐBA) Liên Hợp Quốc. Tại đây, trước 15 thành viên HĐBA LHQ, đại sứ Nga Vasily Nebenzia tiếp tục phủ nhận Nga có liên quan đến vụ đầu độc và cho rằng Anh đang dùng các cáo buộc “kinh khủng và vô căn cứ” nhằm “khởi động một cuộc chiến truyền thông chống lại Nga”. Theo đó, đại sứ Nebenzia lập luận rằng Novichok – chất độc thần kinh được sử dụng trong vụ tấn công ông Sergei Skripal và con gái Yulia Skripal – “dù có cái tên Nga nhưng không do Nga độc quyền sở hữu”, đồng thời nhắc lại lời trước đó của Tổng thống Vladimir Putin rằng có khoảng 20 quốc gia có thể phát triển loại chất độc này.

Theo giới quan sát, những căng thẳng giữa Nga và phương Tây trong những ngày gần đây được cho là nghiêm trọng nhất trong hơn 30 năm qua và không biết sẽ kéo dài dai dẳng đến khi nào nhưng hậu quả chắc chắn sẽ nặng nề với Nga đặc biệt ngành tình báo nước này.

Paul Adams, bình luận viên của BBC, cho rằng với việc hơn 100 nhân viên ngoại giao tại các đại sứ quán, lãnh sự quán ở 28 quốc gia bị trục xuất, tình báo Nga sẽ hứng chịu đòn giáng rất nặng nề, khi mất đi một "thế hệ điệp viên" đã dày công xây dựng ở Mỹ và châu Âu. "Điều này sẽ khiến Nga gặp nhiều khó khăn trong việc thu thập thông tin tình báo và tuyển mộ điệp viên, ít nhất là trong tương lai trước mắt", Adams nói.

Các chuyên gia tình báo cho rằng đòn trừng phạt hội đồng này gây thiệt hại lớn hơn rất nhiều so với những lần trục xuất riêng lẻ trước đây. Nga sẽ gần như không thể bù đắp được những lỗ hổng trong mạng lưới tình báo mà các nhân viên bị trục xuất để lại tại 28 quốc gia cùng một lúc, ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động thu thập thông tin ở nước ngoài của họ.

Ngay cả khi căng thẳng hạ nhiệt, Nga cũng sẽ phải mất nhiều năm mới có thể khôi phục được quan hệ với phương Tây trước khi tính tới phương án dỡ bỏ lệnh cấm vận và tái gia nhập G7.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến lạc quan cho rằng, sự cứng rắn trong đáp trả của Nga với các nước phương Tây nhưng vẫn để ngỏ khả năng giải quyết căng thẳng thông qua thương lượng đàm phán, đặc biệt là lôi kéo OPCW và LHQ vào cuộc cho thấy Nga không muốn cho tình hình leo thang tồi tệ hơn.

"Putin luôn tự hào là một bậc thầy có thể giành ưu thế chỉ với những lá bài yếu. Ông ấy từng nhìn ra nhiều cơ hội dồn ép đối thủ ở nước ngoài để củng cố vị thế trong nước", bình luận viên William J. Burns của NYTimes nhận định./.

Nam Khánh