Làng mật mía xứ Thanh tất bật vào vụ Tết

Cập nhật: 14:20 | 11/02/2018
Những ngày giáp Tết Nguyên đán là thời điểm người dân làng Xuân Yên, xã Xuân Thắng, huyện Thọ Xuân (Thanh Hóa) tất bật với nghề truyền thống làm mật mía phục vụ khách hàng dịp năm mới.

Những ngày cuối năm, người dân ở các xã Thạch Bình, Thành Kim và Thạch Sơn (huyện Thạch Thành, Thanh Hóa) lại tất bật với công việc thu hoạch mía về làm mật. Các lò nấu luôn hoạt động hết công suất để phục vụ khách hàng.

Ở Thanh Hóa, mật mía ở các xã của huyện Thạch Thành và làng Đồng Trạ, xã Cẩm Phong, huyện Cẩm Thủy nổi tiếng. Mía nơi đây luôn xanh tốt, thân chắc, mềm và ngọt lịm do được trồng trên đất đỏ bazan.

Có mặt tại xã Thành Kim, xã Thạch Sơn, huyện Thạch Thành và làng Đồng Trạ, xã Cẩm Phong, huyện Cẩm Thủy, những ngày này sẽ bắt gặp hình ảnh người làm mật tất bật chuẩn bị cho dịp Tết, rộn ràng những chuyến xe từ Ninh Bình, Nam Định, Hà Nội… về lấy mật. Các lò nấu mật chạy đua với thời gian để cho ra lò những mẻ mật thơm ngọt nhất phục vụ Tết. Tiếng máy nghiền, ép mật mía hòa trong tiếng người rộn ràng cả một vùng quê. Nhiều thôn, xã quanh vùng đang rầm rộ thu hoạch mang tới các lò nấu mật.

Theo những cụ cao niên trong xã Thành Kim, nghề làm mật mía có từ những năm 60 thế kỷ trước. Đây là mảnh đất do cư dân ở xã Hoằng Lý, huyện Hoằng Hóa (Thanh Hoá) lên định cư rồi mang theo nghề. Từ đó, bao đời nay cứ thế hệ này nối tiếp thế hệ kia, nghề làm mật trở thành một nghề không thể thiếu đối với bà con mỗi dịp Tết đến xuân về.

Lê Văn Nam (ở làng Xuân Yên, xã Xuân Thắng, huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa) vào những ngày cuối tháng Chạp - thời điểm người dân tất bật vào vụ làm mật mía.

lang mat mia xu thanh tat bat vao vu tet
Những ngày cuối năm, người dân ở các xã Thạch Bình, Thành Kim và Thạch Sơn (huyện Thạch Thành, Thanh Hóa) lại tất bật với công việc thu hoạch mía về làm mật. (Ảnh: Zing)

Anh Nam cho biết: "Cứ vào đầu tháng 12 âm lịch hàng năm, người dân nơi đây bắt đầu làm mật mía để cung cấp ra thị trường. Từ 100kg mía tươi, sau quá trình ép lấy nước, nấu nước thành mật sẽ cho ra khoảng 10kg mật mía, bán được 150 nghìn đồng".

Một vụ mật mía, với 2 lao động chính, gia đình anh Nam có thể sản xuất được 1 tấn mật mía, cho thu nhập 15 triệu đồng. Nghề làm mật mía tạo nguồn thu nhập không nhỏ cho nhà anh Nam nói riêng và người dân làng mật mía Xuân Yên nói chung.

Để chế biến được một lít mật là cả quá trình phức tạp và tốn nhiều công sức. Công đoạn vất vả nhất là ép mía. Trước đây, khi chưa có sự trợ giúp của điện và máy móc công nghiệp, việc ép mía rất cực nhọc. Ngoài dùng sức người, bà con còn phải dùng trâu, bò để kéo trục quay ép mía lấy nước. Từ khi có người sáng chế ra máy nghiền mía, công việc này đỡ vất vả hơn nhiều.

Nước mía sau khi vừa được ép ra được cho ngay vào các chảo cỡ lớn để đun sôi trên các lò đun để nấu mật. Đây cũng là công đoạn khó nhất trong quá trình làm mật mía.

lang mat mia xu thanh tat bat vao vu tet
Thân mía được cho vào máy ép để lấy nước nấu mật. (Ảnh: VTC)

Quá trình nấu mật kéo dài khoảng 6-8 tiếng. Công đoạn keo mật là công phu, mất thời gian và phức tạp nhất. Người nấu phải đảo liên tục và đều tay. Khi mật sôi, nếu không kịp vớt váng bọt, làm mật bị trào thì sẽ có màu đen và kém thơm ngon.

Khi nước mía chuyển qua sền sệt và có màu nâu vàng, công việc nung mật mới hoàn tất sau nhiều giờ đồng hồ. Mật mía xứ Thanh thơm ngon, hấp dẫn, màu sắc đẹp là hương vị không thể thiếu của người dân miền Trung trong dịp Tết.

lang mat mia xu thanh tat bat vao vu tet

Những làng mật mía xứ Thanh đỏ lửa những dịp Tết đến Xuân về. (Ảnh: NLĐ)

Sau khi để nguội, nước mật được lọc lại một lần nữa rồi cho vào dụng cụ chứa đựng. Thương lái sẽ tìm đến những làng mật mía nổi tiếng để thu mua sản phẩm và cung cấp ra thị trường phục vụ khách hàng dịp Tết.

lang mat mia xu thanh tat bat vao vu tet
Nước mật được lọc lại một lần nữa rồi cho vào dụng cụ chứa đựng. (Ảnh: Zing)

Ngày Tết với người dân Thanh Hoá nói riêng và người dân miền Trung nói chung, mật mía là thứ nguyên liệu không thể thiếu, đây là nguyên liệu dùng để chấm bánh chưng, để làm bánh gai, nấu bánh trôi… Ở Thanh Hóa, mật mía Thạch Thành (huyện Thạch Thành) và mật mía Đồng Trạ (thôn Đồng Trạ, xã Cẩm Phong, huyện Cẩm Thủy) là những vùng khá nổi tiếng. Những ngày cận Tết, những làng mật mía hoạt động hết công suất, nhưng cứ từ 23 tháng chạp trở đi, các lò sản xuất đều trong tình trạng cháy hàng.

Tú Mai