Hồ sơ Paradise nguy hiểm đến mức nào?

Cập nhật: 12:15 | 12/11/2017
Chưa hết bàng hoàng sau vụ Hồ sơ Panama, thế giới lại chấn động vì Hồ sơ Paradise rò rỉ những thông tin về các thiên đường trốn thuế, cách thức trốn thuế của những tên tuổi quyền lực, siêu giàu thế giới với những tài khoản kếch sù ở nước ngoài.

Hồ sơ Paradise là gì?

Hồ sơ Paradise là thành quả điều tra của báo Nam Đức cùng Liên đoàn nhà báo điều tra quốc tế (ICIJ), hợp tác với các tờ báo lớn như Guardian, BBC và New York Times.

Theo ICIJ, bộ Hồ sơ gồm khoảng 13,4 triệu tài liệu sẽ lần lượt được công bố, hé lộ những thông tin về tài khoản tại nước ngoài của những người giàu có nhất thế giới; những thiên đường thuế và cả cách thức mà các tập đoàn đa quốc gia sử dụng để lách luật, bảo vệ tài sản của mình.

ho so paradise nguy hiem den muc nao
Hồ sơ Paradise tiết lộ về các thiên đường trốn thuế và những tài khoản kếch sù của giới siêu giàu thế giới

Kho dữ liệu rò rỉ từ Appleby - một công ty luật đóng ở Bermuda chuyên điều hành các tài khoản ở nước ngoài - và công ty con Estera của nó. Tổng lượng dữ liệu trong vụ Hồ sơ Paradise lên tới 1,4 TB. Con số này bé hơn mức 2,6 TB dữ liệu của vụ Hồ sơ Panama, nhưng lớn hơn tất cả các vụ rò rỉ thông tin khác, gồm vụ Bí mật các tài khoản hải ngoại 2013 (260 GB dữ liệu), vụ hồ sơ thuế Luxembourg 2014 (4,4 GB), vụ hồ sơ HSBC 2015 (3,3 GB) và vụ WikiLeaks hồi năm 2010 (1,7 GB).

Appleby tự gọi mình là "một trong những nhà cung cấp dịch vụ pháp lý về tài khoản ở nước ngoài" lớn nhất thế giới. Các tài khoản hải ngoại bản thân chúng không hề vi phạm pháp luật, nhưng người ta có thể giấu bớt tài sản trong những tài khoản này, để không bị chính quyền bản địa đánh thuế. Ngoài ra, chủ nhân của các tài khoản hải ngoại có thể dùng tiền đầu tư vào những thương vụ gây tranh cãi.

Với lịch sử hình thành từ những năm 1890, Appleby là một trong 10 công ty lớn nhất và nổi tiếng liên quan đến phạm vi hoạt động đặc biệt. Vụ rò rỉ thông tin chỉ ra hầu hết các khách hàng của Appleby nằm ở nước Mỹ, với hơn 31.000 khách hàng có địa chỉ ở Mỹ. Ngoài ra, hơn 14.000 khách hàng có địa chỉ ở Anh và 12.000 ở Bermuda.

Hồ sơ Paradise liên quan đến những ai?

Hơn 120 chính khách đến từ khoảng 50 quốc gia, những mạng xã hội hàng đầu như Twitter, Facebook, hay các tập đoàn đa quốc gia như Nike, Apple, Uber đều có tên trong Hồ sơ Paradise. Nhiều tên tuổi khác cũng sẽ được tiết lộ dần dần.

Theo Reuters, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Wilbur Ross, cũng là một tỷ phú đầu tư, nắm giữ 31% cổ phần của tập đoàn Navigator Holdings thông qua một mạng lưới đầu tư phức tạp.

Khách hàng lớn thứ hai của Navigator là công ty khí đốt Sibur của Nga. Kirill Shamalov, con rể của ông Putin. Shamalov giữ ghế Phó Chủ tịch Sibur và cho tới tháng 4 năm nay, ông này vẫn nắm quyền sở hữu hơn 1/5 công ty. Tuy nhiên sau đó Shamalov đã bán bớt cổ phần của mình.

Gennady Timchenko, một người bạn của ông Putin, cũng có cổ phần trong Sibur. Timchenko đã bị đưa vào danh sách cấm nhập cảnh vào Mỹ kể từ năm 2014. Cổ đông chính của Sibur là Leonid Mikhelson, người đồng thời nắm ghế Tổng giám đốc điều hành công ty khí đốt Novatek. Nhân vật này được cho là người giàu nhất Nga, cũng bị Mỹ triển khai các biện pháp cấm vận tới 2 lần.

Nghị sĩ Mỹ Richard Blumenthal đã liên tiếng cáo buộc Ross cung cấp thông tin sai lạc cho Quốc hội trong buổi điều trần xem xét khả năng bổ nhiệm ông vào ghế Bộ trưởng Thương mại.

Tờ New York Times (Mỹ) đăng tải tuyên bố của Sibur cho biết các đàm phán với Navigator do giới lãnh đạo điều hành của công ty tiến hành chứ không liên quan đến các cổ đông. Công ty này cũng chưa từng gặp Bộ trưởng Ross.

Trả lời phỏng vấn đài NBC, phát ngôn viên của Ross nói rằng ông từ chối không bình luận về các vấn đề liên quan tới hoạt động vận tải xuyên đại dương. Vị phát ngôn viên cũng khẳng định ông Ross ủng hộ các lệnh cấm vận của chính quyền Mỹ nhằm vào nhiều doanh nghiệp Nga. Ông không trả lời cáo buộc đã cung cấp thông tin sai lạc, không đầy đủ chi tiết cho Quốc hội.

Nữ hoàng Anh Elizabeth II có nhiều khoản đầu tư nằm trong vài quỹ đặt ở nước ngoài, tại những địa điểm vẫn bị xem như thiên đường thuế thấp. Cơ quan đại diện của Nữ hoàng đã xác nhận điều này sau khi một số quỹ nằm tại Cayman Islands và Bermuda bị phát hiện trong vụ Hồ sơ Paradise. Theo cơ quan này, các khoản đầu tư hoàn toàn hợp pháp và không mang lại cho bà bất kỳ sự ưu đãi nào về thuế so với các công dân khác của nước Anh.

Thủ tướng Canada Justin Trudeau từng lên tiếng chỉ trích những con người không thực hiện nghĩa vụ thuế của họ giống như các công dân khác. Hồi tháng 3, ông cam kết sẽ làm tốt hơn trong việc chống lại những kẻ trốn thuế và gian lận thuế.

Tuy nhiên tài liệu từ vụ Hồ sơ Paradise cho thấy Stephen Bronfman, bạn thân thời ấu thơ và là một trong những cố vấn thân cận nhất của Trudeau, lại để hàng triệu đô la tại một quỹ đầu tư nằm ở Cayman Islands. Hành động này có thể giúp ông tránh đóng thuế, một cách hợp pháp, ở Canada, Mỹ và Israel.

Được biết Bronfman là người phụ trách gây quỹ hoạt động chính trị cho Trudeau. Ông được xem là người giúp xây dựng sự nghiệp cho Thủ tướng Canada.

Ngoài ông Ross, một số nhân vật khác trong chính quyền Mỹ cũng được cho là có liên quan tới các tài khoản nằm ở hải ngoại. Họ bao gồm Cố vấn kinh tế Gary Cohn, Ngoại trưởng Rex Tillerson, Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin.

Đã có những nghi ngờ về việc đại gia Nga Alisher Usmanov vi phạm luật quản lý giải Ngoại hạng Anh, thông qua việc sở hữu cổ phần của CLB Everton, ngoài số cổ phần đã mua tại CLB Arsenal. Trong khi đó, tập đoàn khai khoáng Glencore bị phát hiện đã bí mật cho tỷ phú Israel Daniel Gertler mượn số tiền trị giá 45 triệu USD, sau khi ông tham gia thương thảo một thỏa thuận gây tranh cãi ở Cộng hòa Dân chủ Congo.

Bộ trưởng Tài chính Brazil Henrique de Campos Meirelles bị phát hiện bỏ tiền vào một quỹ hoạt động "vì mục đích từ thiện" ở Bermuda. Ông nói rằng quỹ này sẽ hỗ trợ các tổ chức từ thiện giúp thúc đẩy hoạt động giáo dục, sau khi mình qua đời. Ngoại trưởng Uganda Sam Kutesa thì mở một quỹ tín thác ở Seychelles để quản lý gia sản của ông nằm tại hải ngoại.

Theo Guardian, sẽ còn rất nhiều cái tên khác được hé lộ trong thời gian tới đây.

Việc công bố Hồ sơ Paradise diễn ra trong bối cảnh tình trạng bất bình đẳng thu nhập toàn cầu đang ngày càng gia tăng. Trong khi đó, một nghiên cứu mới đây cho thấy, giới nhà giàu, các công ty đa quốc gia lại đẩy mạnh việc chuyển lợi nhuận ra nước ngoài, với con số lên tới 600 tỷ Euro chỉ trong năm ngoái.

Điều này sẽ gây áp lực không nhỏ với các nhà lãnh đạo thế giới, đặc biệt là Anh và Mỹ, những quốc gia đã cam kết tiến hành những chính sách mạnh tay, nhằm chặn đứng tình trạng trốn thuế của giới siêu giàu./.