Chuyện gì đang xảy ra ở thiên đường du lịch Maldives?

Cập nhật: 03:41 | 13/02/2018
Cuộc khủng hoảng ở thiên đường du lịch thế giới Maldives không chỉ là cuộc đấu tranh quyền lực nội bộ mà còn là cuộc tranh giành ảnh hưởng giữa Trung Quốc và Ấn Độ.  

Maldives, quốc đảo xinh đẹp nằm trên Ấn Độ Dương, nơi được mệnh danh là thiên đường du lịch thế giới, một trong 10 địa danh bạn phải đến trong đời đang trải qua một cuộc khủng hoảng chính trị trầm trọng. Liên Hiệp Quốc lên tiếng bày tỏ lo ngại về tình hình tại quốc đảo này đang có nguy cơ diễn biến xấu đi, bạo lực leo thang. Nhiều nước cảnh báo công dân không đến du lịch tại Maldives thời điểm này khiến 40 – 50% phòng nghỉ ở đây bị hủy.

Không chỉ là thiên đường du lịch thế giới, với vị trí chiến lược nằm giữa Ấn Độ Dương, gần các tuyến đường biển quốc tế, nơi trung chuyển 2/3 lượng dầu trên thế giới và một nửa số chuyến hàng container, Maldives có lý do để trở thành điểm nóng cạnh tranh giữa các cường quốc lớn trong khu vực, đặc biệt Ấn Độ và Trung Quốc, những “ông lớn” đang có nhiều lợi ích thực tế ở thực địa.

chuyen gi dang xay ra o thien duong du lich maldives
Cảnh sát Maldives bắt giữ biểu tình quá khích chống chính phủ

Nguồn cơn cuộc khủng hoảng

Cuộc khủng hoảng chính trị manh mún từ năm 2015 khi tổng thống dân cử đầu tiên Mohamed Nasheed bị bắt giữ và kết án 13 năm tù về tội “khủng bố” liên quan đến việc bắt các thẩm phán trong nhiệm kỳ của ông này. Những người ủng hộ Nasheed nói rằng tất cả những bằng chứng buộc tội ông đều là giả mạo. Vụ việc dẫn đến những cuộc biểu tình lan rộng khắp đất nước và hàng trăm nhà bất đồng chính kiến bị bắt giữ.

Chính quyền của Tổng thống Maldives Abdulla Yameen Maldives, người lên nắm quyền vào năm 2013 sau một cuộc bầu cử tranh cãi, đã cho phép ông Nasheed rời khỏi nhà tù để đi chữa bệnh ở nước ngoài và ông được tị nạn tại Anh từ năm 2016. Nasheed hy vọng sẽ đánh bại Tổng thống Yameen trong cuộc bầu cử vào cuối năm 2018.

Cuộc khủng hoảng lên tới đỉnh điểm khi Tòa án Tối cao Maldives, trong một phán quyết bất ngờ, ra lệnh thả 9 tù nhân chính trị, đồng thời khôi phục chức vụ cho 12 nhà lập pháp từng bị sa thải vì rời bỏ đảng của ông Yameen, trong số này có cựu Tổng thống Mohamed Nasheed và cựu Phó Tổng thống Ahmed Adeeb. Với phán quyết này phe đối lập chiếm đa số ghế ở hội đồng lập pháp.

Tổng thống Yameen từ chối tuân thủ phán quyết. Hôm 5/2, ông điều quân đội tới chiếm quyền kiểm soát Tòa án Tối cao ở thủ đô Male.

Cảnh sát cũng bắt giữ anh trai cùng cha khác mẹ của Tổng thống Yameen, đồng thời cũng là cựu tổng thống Maldives, ông Maumoon Abdul Gayoom, người nắm quyền điều hành đất nước trong suốt 30 năm cho đến khi Maldives chuyển sang chế độ dân chủ. Liên minh giữa ông Gayoom và ông Yameen bị chia rẽ vào năm 2016. Năm ngoái, ông Gayoom đã quyết định gia nhập lực lượng với ông Nasheed để thành lập một liên minh đối lập mới.

Ông Gayoom bị bắt cùng con rể Mohamed Nadheem vào rạng sáng ngày 6/2 với cáo buộc hối lộ mà phe đối lập Maldives mô tả là "rõ ràng được dựng lên".

Tổng thống Yameen ban bố tình trạng khẩn cấp và tiến hành bắt giữ Thẩm phán Tòa án Tối cao Abdulla Saeed và Thẩm phán Ali Hameed. Các thẩm phán còn lại sau đó hủy bỏ phán quyết trước đó về việc thả tự do các tù nhân chính trị - nguồn cơn làm bùng nổ khủng hoảng hiện nay.

Vai trò của Ấn Độ

Hai cựu tổng thống Maldives kêu gọi Ấn Độ can thiệp nhằm buộc ông Yameen trả tự do cho những thẩm phán và các tù nhân chính trị khác. Ông Nasheed thúc giục New Delhi có sự "hiện diện" trên quốc đảo này.

Ấn Độ hiếm khi can dự vào tình hình ở những quốc gia khác, song Ấn Độ từng can thiệp vào công việc nội bộ nước láng giềng khi cảm thấy an ninh quốc gia hoặc tính ổn định khu vực bị đe dọa.

Đó là năm 1998, khi Maldives bị lực lượng “Những con hổ giải phóng Tamil” ở Sri Lanka tấn công. Hiện nay, Ấn Độ đặt lực lượng hải quân trong tình trạng cảnh báo và tiếp tục tuần tra xung quanh các đảo Maldives, nhưng được cho là sẽ không có kế hoạch can thiệp quân sự.

Tờ Al-Jazeera, kênh New Delhi TV, BBC và Daily Telegraph đồng loạt đưa tin như vậy. Theo giới phân tích, cuộc khủng hoảng nội tại ở quốc đảo này chưa phải là mối lo ngại lớn nhất của New Delhi. Vấn đề lớn đang làm đau đầu giới chức Ấn Độ ở Maldives chính là sức ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc.

chuyen gi dang xay ra o thien duong du lich maldives
Maldives, thiên đường du lịch đang trải qua một cuộc khủng hoảng chính trị trầm trọng

Tham vọng của Trung Quốc

Dưới thời cựu Tổng thống Nasheed, Maldives có mối quan hệ mật thiết với Anh và Ấn Độ. Tuy nhiên, khi lên nắm quyền, Tổng thống Yameen dần xa cách hai đối tác này và chuyển trục sang Trung Quốc và Saudi Arabia. Tháng 6/2017, Maldives cũng tham gia vào chiến dịch phong tỏa Qatar do Saudi Arabia dẫn đầu.

Tháng 12/2017, Trung Quốc và Maldives ký Hiệp định Tự do Thương mại (FTA), điều này khiến Ấn Độ đương nhiên không hài lòng. Lợi ích của Bắc Kinh ở Maldives chính là thỏa thuận này, một thỏa thuận vốn bị các nhà lãnh đạo đối lập của Maldives chỉ trích. Thực tế, thỏa thuận này đưa Maldives vào Con đường Tơ lụa Hàng hải của Bắc Kinh, một thành phần của sáng kiến “Một vành đai, một con đường” của Trung Quốc. Khi kết hợp với tầm kiểm soát đối với cảng biển Hambantota của Sri Lanka, chính nó sẽ giúp Trung Quốc kiểm soát được các tuyến đường biển ở Ấn Độ Dương.

Ngày 9/2, chính quyền Maldives tuyên bố gửi các phái viên đến Trung Quốc, Pakistan và Saudi Arabia để tìm kiếm một giải pháp cho cuộc khủng hoảng chính trị đang làm chấn động quốc gia Ấn Độ Dương này.

Trước những ảnh hưởng to lớn của Bắc Kinh ở Maldives, cựu Tổng thống Nasheed cho rằng, Bắc Kinh đang âm mưu “mua” toàn bộ quốc đảo nằm ở Ấn Độ Dương này và loại bỏ chủ quyền của nước này.

Bắc Kinh ngay lập tức bác bỏ. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Cảnh Sảng khẳng định, "Trung Quốc viện trợ cho Maldives không đòi hỏi sự ràng buộc về chính trị, không tổn hại đến chủ quyền và độc lập của Maldives cũng như không gây nguy hiểm cho an ninh ở Ấn Độ Dương". Trung Quốc gọi cáo buộc của cựu Tổng thống Nasheed là “hoàn toàn vô căn cứ”. Bắc Kinh cũng tuyên bố phản đối bất kỳ sự can thiệp từ bên ngoài nào vào cuộc khủng hoảng chính trị ở Maldives, một tuyên bố rõ ràng nhằm vào Ấn Độ vì các nhà lãnh đạo đối lập ở Maldives đã và đang tìm kiếm sự can thiệp quân sự của Ấn Độ nhằm bảo vệ chế độ dân chủ ở quốc đảo này.

Hiện tại cả Trung Quốc và Ấn Độ đều chưa có bước đi cụ thể nào thể hiện có ý đồ can thiệp vào cuộc khủng hoảng ở Maldives. Và phải thừa nhận rằng, cuộc khủng hoảng chính trị nà mang đến những tác động cho cả Ấn Độ và Trung Quốc nhưng hai “ông lớn” này đều bị hạn chế trong khả năng thay đổi tình hình.

Ưu thế đang thuộc về tổng thống sắp mãn nhiệm Yameen vì ông đang được sự hậu thuẫn của quân đội. Nếu ông này muốn tiếp tục lãnh đạo đất nước tức là giành thắng lợi trong cuộc bầu cử sắp tới, chính quyền của ông ta phải cẩn thận trong việc tạo thế cân bằng quyền lực giữa Trung Quốc và Ấn Độ. Ấn Độ sẽ không tán thành một sự hiện diện an ninh của Trung Quốc ở Maldives. Một khi Ấn Độ cảm thấy an ninh quốc gia hoặc tính ổn định khu vực bị đe dọa, thế cờ hiện nay có thể bị đảo ngược./.

Nam Khánh